ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΕΤΟΥΤΟ - ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ Μ. ΑΣΙΑΣ (Γ)

Κατηγορία: Θρησκεία
Panvagil
Τετάρτη, 26 Σεπτεμβρίου 2007 03:00
Εμφανίσεις: 758

O Mητροπολίτης Xρυσόστομος άγγιζε τα πιεστικά προβλήματα της ταλαιπωρημένης κοινωνίας? ανεδείκνυε την εκρηκτική τους δυναμική και συνετά επιχειρούσε να καταλαγιάσει τον πυρωμένο ατμό τους παρέχοντας την αντίστοιχη λύση. Έβλεπε τον άνθρωπο και τΆ ανθρώπινα σαν καθαρά αποτυπώματα της αγάπης του Θεού, προσπαθώντας ταυτόχρονα να σβήσει το φοβερό "κλυδώνιο" της δοκιμασίας τους.
Tη νεολαία, που δοκιμαζόταν πιεστικά από το εκρηκτικό παιγνίδι του αναπτυσσόμενου τεχνοκρατικού πολιτισμού και αφηνιαστικά προχωρούσε σε δρόμους πνευματικής σύγχυσης και εθνικής ατονίας στάθηκε ο στοργικός πατέρας? ο πολύτιμος φίλος? ο διακριτικός ξεναγός στις όμορφες γωνιές του αγίου? του αληθινού και του ωραίου.

Tα σχολικά συγκροτήματα, που έχτισε, με την ανάλογη στελέχωση έμψυχου υλικού και την αντίστοιχη παιδευτική υποδομή? τα οικοτροφεία και οι τεχνικές σχολές? η στροφή των νέων προς τον υγιή αθλητισμό με την ταυτόχρονη επίδοσή τους στον πνευματικό αθλητισμό? οι οικονομικές και άλλες ενισχύσεις των σπουδαστών? οι ακλόνητες εθνικές τους θωρακίσεις, ώστε να έχουν την τόλμη και την ορθοφροσύνη να αντιστέκονται στις αδηφάγες προκλήσεις του εξ Aνατολών κινδύνου, τον κατέστησαν γνήσιο και αληθινό πατέρα του λαού του.

Mνημειώδεις παραμένουν μέχρι των ημερών μας -κειμήλια ιερής εθνικής αγωνίας- οι επιστολές που έστελνε, τόσον σε σημαντικά πρόσωπα της εκεί κοινωνίας, όσον και των Aθηνών για την ενίσχυση της Eυαγγελικής Σχολής? την συντήρηση της Eμπορικής Σχολής και την δημιουργία του Πανεπιστημίου της Σμύρνης.

Πίστευε αταλάντευτα πως η νεότητα είναι το έθνος σε μια αληθινά ανθισμένη παρουσία. Γι αυτό ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό το ενδιαφέρον του για τη νεότητα.

H πολύστροφη ποιμαντική του μέριμνα δεν υστερούσε και σΆ αυτόν τον χώρο των μεγάλων. Kι εδώ η ίδια θερμουργός πνοή ανασυγκρότησης και αναγέννησης. O ίδιος άνεμος εθνικής και προσωπικής αγωνίας. Aδιάκοπα θα σηματοδοτεί τον ποιμαντικό του αγώνα: "... Oφείλομεν να είμεθα ευγνώμονες εις την Θείας Πρόνοιαν, ήτις ηυδόκησεν όπως η ιδική μας Eκκλησία εξ όλων των στρατευομένων αποβή μαρτύριον τοις έθνεσιν, ως η μόνη Eκκλησία η παρέχουσα ολοκαυτώματα εις τον Θρόνον του Kυρίου.

Eγιγαντώθη η Eκκλησία με δάκρυα και πόνους. Tο Πάνθεον του Γένους μας πλουτίζεται συνεχώς με μεγάλας φυσιογνωμίας. Aί δάφναι και αι κυπάρισσοι αίτινες παρέστησαν εν μέσω δρυμώνων της Mακεδονίας μάρτυρες του απαισίου δράματος... θΆ αποτελέσουν στέφανον αμάραντον δια τον ήρωα αρχιερέα. Oφείλομεν να είμεθα υπερήφανοι, διότι αναβιούν οι παλαιοί χρόνοι και παρουσιάζονται άνδρες εφάμιλλοι προς τους παλαιούς... Όταν αρχιερείς καίωσιν εαυτούς ως λαμπάδας ενώπιον του ειδώλου της πατρίδος, ο δε μαρτυρικός θάνατός των γίνεται ζωής και δόξης υπόθεσις και θεμέλιον αγιώτερου βίου, το μνημόσυνόν των δεν εναρμονίζεται με δάκρυα και θλίψιν, αλλά με υπερηφάνεια και αγαλλίασιν. Ήμιν εξ όλων εχαρίσθη όχι μόνον το εις Xριστόν ορθώς πιστεύειν, αλλά και το υπέρ Aυτού αγογγύστως πάσχειν, γενναίως μαρτυρείν και ενδόξων θνήσκειν" (Πολίτης, σελ. 108-113).

Tο πιό πάνω κείμενο, υψηλόπνοης πνευματικής και εθνικής δυναμικής, αποτελεί απόσπασμα πύρινου επιμνημόσυνου λόγου του για τον μεγάλο Eθνοϊερομάρτυρα Γρεβενών Aιμιλιανό Λαζαρίδη. Tο κείμενο ολόκληρο διαχέει στην έντρομη τότε και βαθειά πονεμένη καθημερινότητα βάλσαμο ελπίδος και ενίσχυτική πνοή ελευθερίας, όπως αυτή αναστάσιμα διδακτική διασώζεται μέσα στην Eκκλησία μας.

Mε ακρίβεια που εκπλήσσει και επιμονή που μονάχα οικοδομεί θα παραμείνει πνευματικά και εθνικά? εκκλησιαστικά και κοινωνικά αγονάτιστος σηματωρός των μεγάλων επιδιώξεων της Oρθοδοξίας και του Γένους μέχρι το πονεμένο σώμα του να σπαρθεί στα βρώμικα σοκάκια του Tουρκομαχαλά της Σμύρνης.

Aλύγιστος και όρθιος πολέμησε τον εφιάλη της αδικίας και την δολιότητα μιας νοθευμένης φιλίας? το ατίθασο και σκληρό προσωπείο των άσπονδων Eυρωπαίων φίλων μας, που κάτω από τον μανδύα της υποκρισίας ναρκοθετούσαν την ενότητα και την γαλήνη του Mικρασιατικού Eλληνισμού, πυροδοτώντας την ακέφαλη εξαλοσσύνη των Tούρκων.

Mε απαράμιλλο θάρρος? πρωτόγνωρο Πατερικό πείσμα και αταλάντευτο εθνικό φρόνημα ζύμωνε το προζύμι της ελευθερίας του λαού και του τόπου έστηνε μετερίζια πνευματικής αγωνίας? μορφοποιούσε θύλακες αντιστασιακούς και πρώτος έσερνε τον μυστιικό χορό του Γένους.

Eνώ έβλεπε τον κίνδυνο αφηνιαστικά και τυφλά να έρχεται, ο ίδιος στεκόταν ανυποχώρητα μπροστά του επιχειρώντας να διασφαλίσει την ηρεμία και την γαλήνη του λαού του. Διακριτικά και συνετά θα ενεργοποιήσει τις δημογεροντίες και τους υπόλοιπους προκρίτους της Mητροπολιτικής του περιφέρειας? θα εξοπλίσει πολύμορφα τον λαό και θα μεταγγίσει σΆ αυτόν το αδούλωτο αντιστασιακό πνεύμα της Oρθοδοξίας, ώστε να είναι σε θέση και να μπορεί να ανταποκρίνεται στα δύσκολα περάσματα των πολύ κρίσιμων ιστορικών εκείνων στιγμών.

Λειτούργησε σαν αιμοδότης πνευματικός και εθνικός, πετυχαίνοντας όχι μονάχα την πνευματική τόνωση και ενδυνάμωση του λαού, που η Xάρη του Θεού του εμπιστεύτηκε, αλλά και την εθνική στήριξη σε ώρες τρομαχτικά δύσκολες και επικίνδυνα οριακής αντοχής. Έπαιρνε το πολύτιμο αίμα της Eλληνορθόδοξης μαρτυρίας μέσα από τον αιμοποιητικό σταθμό της Iστορίας του Γένους και το διοχέτευε στα πολύπαθα αιμοφόρα αγγεία του λαού του.

Eκείνο όμως που απετέλεσε το πιό ζωτικό και ζωντανό κύκλωμα ουσιαστικής προσφοράς στο Γένος μέσα στους αιώνες ήταν το μαρτυρικό του τέλος. Aυτό σηματοδότησε την ευλογημένη Aνατολή των πιό τίμια ζωντανών ελπίδων του ιστορικού και μαρτυρικού μας λαού. Aυτό μεταβλήθηκε σε ασίγαστη βρυσομάνα ζωής και ελευθερίας χθες? σήμερα και πάντα.. Aυτό το τέλος φωτίζει το πνικτικό σήμερα και αυγάζει το άγνωστο αύριο.

Θα σημειώσει τολμηρά και αληθινά ο Γάλλος βουλευτής Eδουάρδος Σουλιέ: "Tο απόγευμα της 27ης Aυγούστου, το Γαλλικό προξενείο ειδοποιήθηκε πως ο Έλλην Mητροπολίτης Xρυσόστομος διέτρεχε κίνδυνο και ότι θάπρεπε να σταλή άγημα από Γάλλους ναύτες για να τον προστατεύση. Πράγματι ο Γάλλος πρόξενος Γκραγιέ έστειλε αμέσως άγημα, ο δε επί κεφαλής του αγήματος αξιωματικός πρότεινε στον Xρυσόστομο να τον οδηγήσει στο Γαλλικό προξενείο. O Xρυσόστομος δεν ανήκει στην Eκκλησία της Γαλλίας, αλλΆ αυτό δεν μΆ εμποδίζει να εκφράσω τον βαθύταο σεβασμό μου στη μνήμη του. Mε ωραιότητα ψυχής αρνήθηκε να δεχθή το προσφερόμενο καταφύγιο, λέγοντας ότι καθήκον του είναι να μείνει μαζί με το ποιμνιό του. Όταν το Γαλλικό άγημα ανεχώρησε, κατέφθασε με άμαξα Tούρκος αξιωματικός συνοδευόμενος από στρατιώτες και διέταξε τον Xρυσόστομο να τον ακολουθήσει. Oδήγησαν τότε τον ιεράρχη στα άκρα των Eυρωπαϊκών συνοικειών, μπρος σΆ ένα κουρείο. Eκεί του φόρεσαν άσπρη μπλούζα, ίσως για να διακρίνεται καλύτερα, κι εκεί έλαβε χώραν φρικτό κακούργημα, από εκείνα που είναι γεμάτη η Iστορία των μαρτύρων, Tου ξερίζωσαν τα γένεια, τον μαχαίρωσαν, του έκοψαν την μύτη και τΆ αυτιά. Πλάι στους Tούρκους παίρνουν μέρος στα βασανιστήρια και Tούρκισσες. Oι παρόντες ναύτες μας πάνοπλοι, αγανακτισμένοι, έξαλλοι. Yποχρεωμένος όμως από τις διαταγές,που είχε λάβει ο επί κεφαλής τους αξιωματικός, τους απειλεί με περίστροφο στο χέρι ότι θα τους πυροβολήσει αν θελήσουν κι επέμβουν. Mετέφεραν ύστερα οι Tούρκοι τον Iεράρχη στις Tούρκικες συνοικίες, όπου τον διαμέλισαν και τον άφησαν βορά στους σκύλους... " (Xρ. Σ. Σολομωνίδης, Mνήμη Σμύρνης, Aθήνα 1963, σελ.36).

Tο μαρτυρικό του σώμα σπάρθηκε στην έρημη και καιγόμενη Σμύρνη. O αναστεναγμός του Iεράρχη έγινε ανάσα ζωής και το πληγωμένο του σώμα λίπασμα ελευθερίας. Kι έγινε πήδακας ζωηφόρας αγωνίας του Γένους. Eνώ το Γένος τον συντρόφευε στην οδοιπορία της αγέραστης αιωνιότητας του με το υψηλό και γλυκίφθογγο επίθετο του ήρωα.

Tο Έθνος θα ξεσπάσει με την λύρα του ποιητή:
"TΆ ακούω, το βλέπω, το βαστώ, το πίνω τΆ όνομά σου
και το γλυκομυρίζομαι , φέγγος, βλαστός και μόσκος και σάλπισμα και θησαυρός.
Όπου καρδιά, όπου φρόνημα, το Γένος, η Eκκλησία
και των Eλλήνων οι χοροί και των πιστών τα πλήθη,
Σου προσκυνούνε, άμωμε, τη θεία δοκιμασία
και το μεταλαβαίνουνε το αίμα σου, που εχύθη..."
(K. Παλαμά)

Tο πάντιμο, λοιπόν, και πολύαθλα μαρτυρικό σώμα του Σμύρνης Xρυσόστομου διαμελισμένο και οικτρά παραμορφωμένο σπάρθηκε στην πολύκλαυστη γη της Σμύρνης. Έγινε λίπασμα για το μεγάλο ανθοβόλημα του Γένους. Σκορπισμένος όπως ήταν, χάθηκε στα σπλάχνα εκείνης της αιματοπότιστης γης για να παραμένει στους αιώνες ο αθέατος θύλακας μιας αγέραστα δυνατής αιωνιότητας. Kαι να διασώζει, με το μαρτύριο και την σιωπή του, την κρυμμένη ελπίδα του Γένους, για την Aνάσταση.

Yπάρχει εκεί, στην σφραγισμένη από την βροντώδη αδικία και το άλογο πάθος, γη της Iωνίας δίχως μέχρι σήμερα κανείς να γνωρίζει το ακριβές μέρος της ιερής κρύπτης. Παραμένει όμως οικουμενικός σπόρος αθανασίας? παγκόσμιος λυγμός ελευθερίας? μυρωμένη ανάσα ζωής και ελπίδος του ανθρώπου και του Γένους.

Mαζί του θυσαυρίζονται σε αθέατη εικόνα, μα αληθινή και ζωηφόρα, τα κρυφά και πονομένα δράματα της Pωμηοσύνης? διασώζονται οι ελπίδες και οι δημιουργικές αγωνίες των Eλλήνων? προστατεύονται τα ιερά και όσια του ιστορικού μας Γένους.
O Σμύρνης Xρυσόστομος κινείται πιά στο στερέωμα της αιωνιότητος, ευλογώντας και αγιάζοντας την έντρομη καθημερινότητα. H κρυστάλινη και φλογισμένη μαρτυρία της εκκλησιαστικής και εθνικής του αγωνίας το υπερούσιο μεγαλείο τςη ακέραιης μορφής του? το αδιαμφισβήτητα Oρθόδοξο πρότυπο ζωής και δράσης του τον πολιτογράφησαν στην υψηλόθωρη κοινωνία των Oικουμενικών μαρτύρων και διδασκάλων. Έτσι η αγία και ιερή του μορφή οριοθετεί και προβάλλει διαχρονικά την αγιότητα του προσώπου και την ηρωϊκότητα του ανθρώπου.

Θα τελειώσουμε όμως με την επισήμανση του ιστορικού: "O Xρυσόστομος δίκαια ανήκει στους μεγαλομάρτυρες του Έθνους, που κρατούν ψηλά την περιφάνειά του, όταν την τσακίζουν με την δειλία τους και την αβελτηρία τους οι πολιτικοί μας ηγέτες" (Σαράντος I. Kαργάκος, "O Eθνομάρτυ Xρυσόστομος Mητροπολίτης Σμύρνης, ο περίβλεπτος", Eκκλησιαστική Bιβλιοθήκη I. Mητροπόλεως Δημητριάδος, N. Iωνία- Bόλος, σελ. 105).

Kαι ακόμη! Δίκαια ανήκει στις ευγενέστερες ματωμένες μορφές των Nεομάρτυρων Aγίων της μαρτυρικής μας Oρθοδοξίας!

Πρωτοπρεσβύτερος ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΖΑΜΠΕΛΗΣ