ΕΔΑ 1951-1967 Μια σημαντική εκδήλωση στη Λευκάδα

Κατηγορία: Γενικές Ειδήσεις
Panvagil
Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2009 02:00
Εμφανίσεις: 1621

«Οι αναμνήσεις μας είναι η δύναμή μας….» Βίκτωρ Ουγκό
Του Γιώργου Λογοθέτη

Τέτοιες αναμνήσεις έφερε στην επιφάνεια η εκδήλωση που οργάνωσε η Νομαρχιακή Συντονιστική Επιτροπή Λευκάδας του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς με θέμα την παρουσίαση του βιβλίου του αγωνιστή της αριστεράς Τάσου Τρίκκα, για την ιστορία της ΕΔΑ. Αναμνήσεις που μας θύμισαν τραγικές εποχές από την νεώτερη ιστορία της Ελλάδας και είναι άγνωστες στις νεώτερες γενιές. Και όμως! Η ιστορία της ΕΔΑ αποτελεί πλούτο γνώσεων και πολύτιμων εμπειριών που είναι αναγκαίες ιδιαίτερα την σημερινή εποχή. Αναδρομή στο παρελθόν
Ο Οκτώβρης του 1961 με βρήκε στην Αθήνα. Την ημέρα δουλεύοντας στο εστιατόριο ΙΝΤΕΑΛ και το βράδυ μαθητής στο 5ο νυχτερινό Γυμνάσιο. Η πορεία αυτή ήταν μονόδρομος για χιλιάδες παιδιά σε όλη την Ελλάδα που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να φοιτήσουν στα ημερήσια σχολεία της χώρας. Εκεί στα νυχτερινά γυμνάσια δημιουργούσαμε τα μελλοντικά μας όνειρα.
¶λλο όμως το όνειρο και άλλο η σκληρή πραγματικότητα. Όπως όσα ζήσαμε τη βραδιά της 27 του Οκτώβρη 1961. Ήταν δύο μέρες πριν από τις εκλογές και στην πλατεία Κλαυθμώνος μιλούσε ο τότε αρχηγός της ΕΡΕ Κωνσταντίνος Καραμανλής. Εκείνο το βράδυ έκανα το μεγάλο «λάθος» να επισκεφτώ στην οδό Σταδίου τα γραφεία της ΕΔΑ που συμμετείχε στις εκλογές με το όνομα ΠΑΜΕ (Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδας). Μετά την ομιλία του Καραμανλή μεγάλο μέρος από τους οπαδούς της ΕΡΕ πολιόρκησε τα γραφεία του ΠΑΜΕ και με τη βοήθεια της αστυνομίας έγινε έφοδος στο κτίριο. Όλοι όσοι βρισκόμαστε μέσα υπέστησαν άγριο ξυλοδαρμό όχι μόνο μέσα στο κτίριο αλλά και στο δρόμο με πρωτεργάτες αστυνομικούς και μέλη παρακρατικών οργανώσεων.
Φαίνεται όμως ότι το πάθημα δεν μου έγινε μάθημα. Γι αυτό την επόμενη μέρα ταξίδεψα στη Λευκάδα με λεωφορείο του ΠΑΜΕ. Όταν όμως αργά το βράδυ έφτασα στον ¶γιο Πέτρο και οι δικοί μου έμαθαν ότι ήρθα με λεωφορείο του ΠΑΜΕ πανικοβλήθηκαν μην το μάθει η αστυνομία. Έγινε κρυφή σύναξη και αποφασίστηκε να μην παρουσιαστώ πουθενά. ¶λλωστε ως 17χρονος δεν είχα δικαίωμα ψήφου.
Έτσι και έγινε. Αναγκάστηκα να ακολουθήσω τις εντολές των θείων μου για να τους φέρω σε δύσκολη θέση. Την Δευτέρα μετά τις εκλογές έφυγα για την Αθήνα με λεωφορείο του ΚΤΕΛ. Χρόνια μετά έμαθα ότι τρεις ψήφισαν Ένωση Κέντρου και ένας από τους λιγοστούς στον ¶γιο Πέτρο, ΠΑΜΕ.
Στόχος η ΕΔΑ
Η ΕΔΑ (Ελληνική Δημοκρατική Αριστερά) ιδρύθηκε την 1η Αυγούστου 1951 σαν συνασπισμός κομμάτων της αριστεράς, με πρόεδρο τον Ιωάννη Πασαλίδη. Ο βασικός κορμός των στελεχών της ήταν μέλη του Κ.Κ.Ε., το οποίο είχε τεθεί εκτός νόμου από το 1947. Την ίδια περίοδο σε απρόσιτες ορεινές περιοχές των ελληνικών βουνών, οι τελευταίο αντάρτες υπολείμματα άλλοτε πανίσχυρου ΕΛΑΣ καταδιώκονται από μονάδες του Κυβερνητικού στρατού βάζοντας τέλος στον αδελφοκτόνο εμφύλιο πόλεμο.
Στις εκλογές του 1958 η ΕΔΑ πήρε το 24,4% των ψήφων και αναδείχτηκε αξιωματική αντιπολίτευση με 79 έδρες! Ήταν ένα αναπάντεχο αποτέλεσμα όταν ακόμα κυριαρχούσε ο ψυχρός πόλεμος και οι φυλακές «φιλοξενούσαν» ακόμα τους «αμετανόητους» από την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου πολέμου. Αυτή η επιτυχία προκάλεσε ανησυχία στα επιτελεία του στρατού και του «παρακράτους», τα οποία έβαλαν στόχο να περιορίσουν τις δυνάμεις της ΕΔΑ.
Το σχέδιο τέθηκε σε εφαρμογή στις εκλογές του 1961 που έμειναν γνωστές σαν «εκλογές βίας και νοθείας». Στις εκλογές αυτές η ΕΔΑ έλαβε μέρος ως Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδας-ΠΑΜΕ. Κατά την προεκλογική περίοδο τα μέλη και οι οπαδοί της έγιναν αντικείμενο διώξεων από στρατιωτικούς, χωροφύλακες και υποκινούμενους πολίτες. Σημειώθηκαν κατ'επανάληψιν βίαια επεισόδια με νεκρούς, ενώ αντικείμενα επιθέσεων και διώξεων έγιναν και οι υποψήφιοι βουλευτές της.
Ιδιαίτερα στην επαρχία στρατός, χωροφυλακή και παρακρατικοί άσκησαν ψυχολογική πίεση στους πολίτες να μη συμμετάσχουν στις προεκλογικές εκδηλώσεις της ΕΔΑ και να μην την ψηφίσουν. Πολλές συγκεντρώσεις της παρεμποδίστηκαν είτε με την επέμβαση του στρατού και της αστυνομίας είτε με τη δημιουργία επεισοδίων από πολίτες που εκτελούσαν διαταγές των τελευταίων.
Έκτοτε η ΕΔΑ περιόρισε τη συμμετοχή της στις εκλογές με σκοπό να ενισχυθεί η Ένωση Κέντρου και να ανέλθει στην εξουσία όπως και έγινε το 1963 και 1964 όταν η Ένωση Κέντρου πήρε 52,72% και εξασφάλισε απόλυτη πλειοψηφία με 171 βουλευτές ενώ η ΕΔΑ που πήρε μέρος σε ορισμένες περιφέρειες πήρε 11,80% και εξέλεξε 22 βουλευτές. Η ΕΡΕ πήρε 35,62% και εξέλεξε 101 βουλευτές.
Ήταν και η τελευταία σημαντική συμμετοχή της ΕΔΑ σε εκλογές πριν το πραξικόπημα. Η συνέχεια είναι γνωστή. Το παλάτι και οι «σύμμαχοι» προετοίμαζαν την δικτατορία με τις οδυνηρές επιπτώσεις που αποκορύφωμα είχαν την προδοσία της Κύπρου. Με την χούντα η ΕΔΑ διαλύθηκε, όπως και τα υπόλοιπα κόμματα και τα περισσότερα στελέχη της συνελήφθησαν και εξορίστηκαν. Μετά τη μεταπολίτευση έγινε προσπάθεια αναβίωσής της αλλά χωρίς επιτυχία. Το 1974 συμμετείχε στις πρώτες εκλογές μετά την δικτατορία με το σχήμα της Ενωμένης Αριστεράς και εξέλεξε τον πρόεδρό της Ηλία Ηλιού βουλευτή. Ουσιαστικά όμως και μετά την νομιμοποίηση του Κ.Κ.Ε. η λειτουργία της Ε.Δ.Α. όπως ήταν πριν το 1967 είχε σταματήσει.
Ένα βιβλίο-ντοκουμένο.
Όλα αυτά περιγράφονται με λεπτομέρειες στα δύο βιβλία του Τάσου Τρίκκα για την ιστορία της Ε.Δ.Α. που κατά μεγάλο μέρος είναι η και ιστορία της ελληνικής αριστεράς. Διαβάζοντας τις σελίδες ο αναγνώστης ανακαλύπτει και τα αίτια που έφεραν την Ε.Δ.Α. στο προσκήνιο. Όπως γράφει ο Μανώλης Γλέζος στον πρόλογο, «η ΕΔΑ κατάφερε να συνενώσει τις δυνάμεις της Αριστεράς, να επανασυστήσει κατά κάποιο τρόπο το ΕΑΜ όχι μόνο στην κορυφή αλλά και στο λαό της Αριστεράς..»
Ακολουθώντας το παράδειγμα του Ε.Α.Μ. στην περίοδο της κατοχής, η Ε.Δ.Α., αν και τα βασικά στελέχη της ανήκαν στο Κ.Κ.Ε., παρουσίασε ένα διαφορετικό πρόσωπο και άνοιξε τις πόρτες της σε προσωπικότητες όπως ο Στέφανος Σαράφης και ο Γρηγόρης Λαμπράκης που δεν είχαν οργανωτική σχέση με το Κ.Κ.Ε. Αργότερα με την δολοφονία του Λαμπράκη και την δημιουργία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη με πρόεδρο τον Μίκη Θεοδωράκη, η ελληνική νεολαία έγραψε κυριολεκτικά ιστορία με δραστηριότητες και πρωτοβουλίες σε όλη την Ελλάδα.
Όπως τονίστηκε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, το κίνημα αυτό βρήκε εύφορο έδαφος και στην Λευκάδα. Παλιοί αγωνιστές όπως ο Σπύρος Βονιτσάνος και ο Θοδωρής Λάζαρης, αλλά και νεότεροι όπως ο Θανάσης Καλαφάτης και ο Σπύρος Θάνος, είχαν πολλά να καταθέσουν για τις εμπειρίες τους.
Κατά τη διάρκεια της σημαντικής αυτής εκδήλωσης εκδηλώθηκαν και αναφορές στα διδάγματα από την πορεία της Ε.Δ.Α. που αφορούν την σημερινή πολιτική κατάσταση και την ανάγκη συμμαχιών με κοινούς στόχους. Και αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία των βιβλίων του Τάσου Τρίκκα για την ιστορία της ΕΔΑ και του ελληνικού αριστερού κινήματος. Γιατί χωρίς την ευρύτερη κοινωνική και πολιτική συναίνεση δεν θα είχαμε το έπος της Εθνικής Αντίστασης, τη νίκη της ΕΔΑ το 1958, τον Ανένδοτο και τους αγώνες του 114, το μοναδικό παγκοσμίως κοινωνικοπολιτιστικό Κίνημα των Λαμπράκηδων και την επίκαιρη αυτές τις μέρες εξέγερση του Πολυτεχνείου.