ΤΕΧΝΗΕΝΤΩΣ: Σχεδιασμός-Design Μορφή: αισθητική και συμβολική λειτουργία

Κατηγορία: Γενικές Ειδήσεις
Panvagil
Παρασκευή, 27 Αυγούστου 2004 00:27
Εμφανίσεις: 643

Η ψυχική υγεία των ανθρώπων είναι στενά συνδεδεμένη με τις επαφές που έχουν με τους συνανθρώπους τους όμως ανάλογης σημασίας είναι και η σχέση του χρήστη με τον μικρόκοσμο του το άμεσο περιβάλλον του τα χρηστικά αντικείμενα και τους χώρους όπου αυτός ζει. Αυτή η σχέση του στηρίζεται και στην αισθητική λειτουργία του υλικού του περιβάλλοντος, δηλαδή στις μορφές που τον περιβάλλουν. Η μορφή [αισθητική και συμβολική λειτουργία], είναι το κύριο γνώρισμα των υλικών αντικειμένων και χώρων που μας περιβάλλουν και βιώνεται με τη παρατήρηση των υλικών αντικειμένων και χώρων μέσω των αισθήσεων μας και εμπλουτίζεται από τις εικόνες [τα σύμβολα] της συνείδησης μας που προκύπτουν από την εμπειρία ατομική και συλλογική.
Σύμβολο [συν+βαλλω= βοηθώ>βοήθημα] λέμε το σχήμα, σημάδι, αντικείμενο, την εικόνα ή μόρφωμα που χρησιμοποιούμε για τον σχηματισμό της παράστασης μιας ιδέας στο μυαλό μας.
Η μορφή προκαλεί αισθήματα και μέσω αυτών συναισθήματα που μπορεί να είναι ευχάριστα οπότε μιλάμε για ομορφιά αρμονία και ωραιότητα ή δυσάρεστα οπότε μιλάμε για ασχήμια και δυσαρμονία.
Ο τρόπος και ο μηχανισμός που αισθανόμαστε είναι κοινός σε όλους τους ανθρώπους ανάλογα και με την αίσθηση [για παράδειγμα όλοι σχεδόν οι άνθρωποι ακούνε συγκεκριμένο φάσμα συχνοτήτων ηχητικών κυμάτων], εκείνο που αλλάζει οργανικά είναι η οξύτητα, ένταση, διάρκεια και ακρίβεια του αισθήματος σε σχέση με το ερέθισμα.
Ο τρόπος όμως που συναισθανόμαστε δεν είναι κοινός για όλους [παρόλο που ο ψυχολογικός μηχανισμός είναι ίδιος] επειδή ο καθένας μας έχει σχηματίσει διαφορετική εικόνα του κόσμου – ο όρος στην ψυχολογία είναι «παράσταση» - μέσα από την εμπειρία του που λειτουργεί σαν φίλτρο και είναι μοναδική για τον καθένα μας.
Έτσι ίδια - κοινά ερεθίσματα γεννούν διαφορετικά συναισθήματα σε διαφορετικούς δέκτες-ανθρώπους.
Επίσης διαφορετικά ερεθίσματα μπορούν να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα σε διαφορετικούς ανθρώπους.
Για τούτο οι παραστάσεις - τα σύμβολα- ατομικά και συλλογικά επηρεάζουν πολύ τον τρόπο που συναισθανόμαστε και αντιδράμε στα ερεθίσματα των αισθήσεων μας.
Για παράδειγμα: όταν δόθηκε ένα κόμικς, που μπορεί να γίνει κατανοητό και να κάνει να γελάσει ακόμα κι ένα παιδάκι στον σύγχρονο κόσμο, σε κάποιους ιδιαίτερα έξυπνους ανθρώπους, που δεν είχαν όμως κανένα συλλογικό ή ατομικό σύμβολο [από απομονωμένες φυλές του Αμαζονίου], να μην μπορούν να αντιληφτούν περί τινός πρόκειται και να μην βγάζουν κανένα νόημα σε αυτό που έβλεπαν.
Διαπιστώθηκε όμως ότι όταν έχουμε αντίστοιχες εμπειρίες έχουμε και αντίστοιχα σύμβολα και προεικόνες άρα και σχεδόν κοινό τρόπο που συναισθανόμαστε και αντιδράμε σε ένα ερέθισμα.
Μπορούμε να δούμε κοινές αντιδράσεις μεταξύ ανθρώπων με κοινή εμπειρία αυτό φαίνεται στην ταύτιση απόψεων σε θέματα γούστου όσον αφορά κουζίνα, μουσική, ντύσιμο, αρχιτεκτονική, και λοιπά, μεταξύ ομοεθνών για παράδειγμα.
Η πολιτιστική διεθνοποίηση που προέκυψε από τον σύγχρονο τρόπο ζωής και άρα η αισθητική του σύγχρονου κόσμου που τείνει να διεθνοποιηθεί, κάνει εύκολη την κοινή συναισθηματική αντίδραση σε κοινό ερέθισμα [λόγου χάρη μια κινηματογραφική ταινία μπορεί να συγκινήσει ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και σε οποιοδήποτε έθνος] γιατί όλοι πια μοιραζόμαστε κοινές εμπειρίες και άρα διαθέτουμε κάποια κοινά σύμβολα.
Αποτέλεσμα είναι το τι αρέσει και το τι όχι να είναι πια περισσότερο προβλέψιμο και επομένως τείνει να γίνει λιγότερο περίπλοκη η υπόθεση ομορφιά.
Το όμορφο και το άσχημο δεν είναι παρά πόλοι γύρω από τους οποίους έλκονται τα συναισθήματα μας δηλαδή είναι ποιότητες που γεννούν συναισθήματα και ανάλογα με το γούστο μας καταφέρνουμε να τα ισορροπήσουμε με διαφορετικούς τρόπους και έτσι να είναι ευχάριστη η συνισταμένη των συναισθημάτων που προκύπτουν συνολικά.
Η ποικιλία είναι μεγάλη και αυτό είναι και φυσικό και θετικό και καλό είναι να διαφυλαχτεί έτσι ή και να επεκταθεί να εμπλουτισθεί.
Μιλάμε για ποικιλία στις ισορροπίες που αφορά τις υλοποιήσεις χώρων ή αντικειμένων, οι ισορροπίες που επιτυγχάνονται όμως πια είναι μεταξύ πολύ περισσότερων στοιχείων από ότι παλιότερα και άρα οι απαιτήσεις από τους ειδικούς πολύ μεγαλύτερες [και μιλάμε μόνο για τη μορφή που να πάμε και στην λειτουργία ή την κατασκευή].
Βέβαια οι υπερ - απλουστεύσεις μας κάνουν να νομίζουμε ότι έχει ομογενοποιηθεί η Τέχνη και ο Σχεδιασμός -Design ειδικά.
Δεν συμφωνώ ότι η Τέχνη έγινε μία, απλά πιστεύω ότι οι μορφές έχουν διεθνοποιηθεί και είναι εφικτό να γίνει ο καθένας κοινωνός της Τέχνης παγκοσμίως πράγμα ανέφικτο παλιότερα.
Αφού λοιπόν έχει τη δυνατότητα ένας Σχεδιαστής να εμπλουτίσει σε τέτοιο βαθμό το έργο του από κάθε άποψη και σε σημείο που να μπορεί να αντεπεξέλθει στις ιδιαιτερότητες όλου του κόσμου γιατί να μην το κάνει; που είναι το κακό στο να εμπλουτιστεί η διεθνής μορφολογία στην Τέχνη;
Έτσι και αλλιώς κάτι τέτοιο δεν είναι λόγω συνθηκών [κλίμα, πολίτευμα, γλώσσα, ιστορία κ.α.] απολύτως εφικτό.
Αλλά δεν είναι κακό να ψάχνουμε την κοινή γλώσσα στους συμβολισμούς της κοινωνίας στο σύνολο της και να την εμπλουτίσουμε με τις εθνικές τάσεις [εδώ υπεισέρχεται η έννοια της Εθνικής Τέχνης που εμπλουτίζει την διεθνή Τέχνη με τα εθνικά κοινωνικά σύμβολα].
Θεωρώ ότι δεν είναι λιγότερο αλλά περισσότερο απαιτητικό το να ισορροπήσεις τις σύγχρονες τάσεις και τις παραδοσιακές τάσεις που έτσι και αλλιώς λειτουργούν μέσα στους ατομικούς συμβολισμούς του δημιουργού.
Επίσης θεωρώ ότι το γούστο ακολουθεί το δρόμο της διεθνοποίησης ότι δηλαδή τείνουμε να γίνουμε όλοι κοινωνοί των ίδιων συμβόλων και συμβολισμών άρα περισσότερο πλούσιοι σε κοινή εμπειρία.
Το θέμα είναι να εμπλουτίσουμε αυτή τη διεθνή εμπειρία και με την ατομική και εθνική μας εμπειρία, παράδοση και να μην αφεθούμε χαλαροί στον κυκεώνα πραγμάτων που θα μας έρχονται σαν έξωθεν προτάσεις εξαιρετικά δελεαστικές στο να οδηγηθούμε στο να τις υιοθετήσουμε άκριτα επειδή μας φαίνονται καλύτερες από τις δικές μας που όμως δεν γνωρίζουμε.
Συμπερασματικά η διεθνοποίηση των μορφών μπορεί να κάνει κακό αν εμείς δημιουργοί ή καταναλωτές δεν ξέρουμε τι καλό διαθέτουμε εθνικά ώστε να το αντιπροτείνουμε και να το επιλέξουμε αλλά και να εισακουσθεί από τους άλλους εμπλουτίζοντας την διεθνή Τέχνη και διαφυλάσσοντας την κληρονομιά μας γνωρίζοντας σε όλους [σ’ εμάς και αλλήλους] την αξία της.

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΑΣ
Από την εφημερίδα "Τα Νέα της Λευκάδας".