Δημιουργικός διάλογος
Είναι αλήθεια ότι η διαδικασία αποκρυστάλλωσης των νέων ισορροπιών στον χώρο των ΟΤΑ συνοδεύεται από ορισμένες εσωτερικές ανακατατάξεις. Δεν θα χαρακτήριζα ως "αντιπαράθεση" τις σχέσεις που διαμορφώνονται αλλά ως δημιουργικό διάλογο. Δεν θα σχηματοποιούσα, επίσης, τις βασικές πλευρές αυτού του διαλόγου στους πόλους Κέντρο - Περιφέρεια, Βοράς - Νότος, Ηπειρωτική νησιωτική Ελλάδα. Τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Υπάρχουν, βέβαια διαφορές, ως προς τα προβλήματα και τις ανάγκες, ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους δήμους, στους δήμους των μεγάλων αστικών κέντρων και αυτών της περιφέρειας, ακόμη και ιδιομορφίες ανάμεσα σε δήμους της ίδιας κατηγορίας. Δεν θα έλεγα, όμως, ότι υπάρχουν "αντιθέσεις". Μπορεί ο καθένας, όπως είναι φυσικό, να αντανακλά τα δικά του προβλήματα, να τον απασχολούν οι ιδιαίτερες ανάγκες της περιοχής του. Δεν τα θέτουμε, όμως, ανταγωνιστικά απέναντι στους συναδέλφους. Πιστεύω ότι έχει γίνει πλέον συνείδηση σε όλους ότι μαζί θα προχωρήσουμε και μάλιστα μέσα από νέους θεσμούς σύγκλησης και συνεργασίας. Γιατί μόνο έτσι θα απαντήσουμε στις προκλήσεις του μέλλοντος.
Ως προς αυτό θα ήθελα να επισημάνω ακόμη κάτι πολύ θετικό, κατά την άποψή μου: Το ότι έχουν μειωθεί στο ελάχιστο οι κομματικές αντιπαραθέσεις στον χώρο των ΟΤΑ. Ότι τα στελέχη τους λειτουργούν πλέον ως εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών και όχι ως κομματικά στελέχη.
Η ανακατανομή των πόρων ανάμεσα στους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι ένα από τα βασικά θέματα του διαλόγου ανάμεσα στους ΟΤΑ σε αυτή την συγκυρία.
Δεν μπορούμε να πούμε ότι λύθηκαν οριστικά τα όποια προβλήματα υπάρχουν σε αυτόν τον τομέα. Το ότι τέθηκαν ανοιχτά και συζητήθηκαν διεξοδικά στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ, είναι οπωσδήποτε, ένα θετικό βήμα. Το σημαντικότερο είναι ότι η κατεύθυνση που διαμορφώθηκε είναι όχι της πρακτικής - ευκαιριακής αντιμετώπισης αλλά της καθιέρωση κανόνων που να εκφράζουν τις κοινές ανάγκες.
Η καθιέρωση πάγιων κριτηρίων και η θεσμοθέτηση πάγιων διαδικασιών κοινής αποδοχής. Αυτό αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, μια κατάκτηση.
Πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε καλό δρόμο. Μπορούμε, κατά συνέπεια, να είμαστε αισιόδοξοι και σε αυτόν τον τομέα.
Διεύρυνση αρμοδιοτήτων
Πολύ σημαντικό είναι, επίσης, το θέμα του επαναπροσδιορισμού των αρμοδιοτήτων των Νομαρχιών και των Περιφερειών. Η βασική κατεύθυνση αυτού του επαναπροσδιορισμού θα πρέπει να αποβλέπει, κατά την εκτίμησή μου, στην ενίσχυση του ρόλου της Δευτεροβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επέκταση των αρμοδιοτήτων και των πόρων της και τον αντίστοιχο περιορισμό των παρεμβάσεων της κρατικής διοίκησης, την οποία εκπροσωπεί σε τοπικό επίπεδο η Περιφέρεια. Κάποτε, επίσης, πρέπει να τεθεί και το θέμα της Τριτοβάθμιας Εκλεγμένης Αυτοδιοίκησης που θα ολοκληρώσει το δημοκρατικό μοντέλο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης της χώρας μας.
Αποκέντρωση εσόδων
Ο επαναπροσδιορισμός των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ, βέβαια, θα πρέπει να συνδεθεί με τη διεκδίκηση της φορολογικής αρμοδιότητας από τους Δήμους.
Στο θέμα αυτό με καλύπτει πλήρως η απόφαση του πρόσφατου συνεδρίου της ΚΕΔΚΕ "να προτείνει στην Κυβέρνηση και να διεκδικήσει τη θεσμοθέτηση της φορολογικής αρμοδιότητας και τη δυνατότητα είσπραξης των φορολογικών εσόδων, στα πλαίσια μιας φορολογικής μεταρρύθμισης και της αποκέντρωσης των φορολογικών εσόδων".
Στην ίδια απόφαση θέτει εκ των προτέρων δυο βασικές προϋποθέσεις:
Μπορώ να πω ότι συμφωνώ απόλυτα με τη θέση αυτή του συνεδρίου, με δεδομένες τις δύο ασφαλιστικές δικλείδες που κατοχυρώνουν τόσο τον πολίτη (όχι πρόσθετα φορολογικά βάρη) όσο και την διοίκηση (εξασφάλιση αποτελεσματικού μηχανισμού διαχείρισης των εσόδων).
Με αυτές τις προϋποθέσεις πιστεύω ότι η θεσμοθέτηση αρμοδιότητας είσπραξης φόρων αποτελεί ένα σημαντικό και ουσιαστικό βήμα αποκέντρωσης, περιορισμού της εξάρτησης των ΟΤΑ από την κεντρική διοίκηση αλλά και εκδημοκρατισμού του φορολογικού μας συστήματος, με δεδομένο ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι πιo κοντά στον πολίτη και, κατά συνέπεια, μπορεί να είναι περισσότερο ευαίσθητη στα προβλήματα και τις ανάγκες του.
Η Ευρωπαϊκή διάσταση
Νέα θετικά στοιχεία συνεισφέρει, επίσης, στην ενίσχυση του ρόλου των ΟΤΑ το ευρωπαϊκό πλαίσιο, στο οποίο έχει ήδη ενταχθεί η χώρα μας. Η δημιουργική μεταφορά σημαντικών θεσμών που λειτουργούν ήδη στον Ευρωπαϊκό χώρο καθώς και η συστηματικότερη αξιοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη, θα μπορούσαν να δώσουν νέα διάσταση στη λειτουργία και τη δράση των ΟΤΑ της χώρας μας. Η διεύρυνση και ενίσχυση της συνεργασίας μας με τους ΟΤΑ των ευρωπαϊκών χωρών και κυρίως της Νότιας Ευρώπης, μέσα από θεσμοθετημένα όργανα όπως η Επιτροπή των Περιφερειών, θα μπορούσε να συμβάλλει αποφασιστικά στην προσπάθεια αναβάθμισης του ρόλου των ΟΤΑ σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της χώρας μας.
Oι νέες προτεραιότητες
Αξιοποιώντας την μακρόχρονη θητεία μου ως δημάρχου σε έναν μεγάλο δήμο και το δημιουργικό έργο που επιτελέστηκε σ' αυτόν στην διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, να προσδιορίσω τις βασικές προτεραιότητες των ΟΤΑ σε αυτή την ιστορική συγκυρία.
Οι τρεις βασικές αλλαγές που θα έδιναν, κατά την άποψή μου, την ολοκληρωμένη δημοκρατική και κοινωνική διάσταση στο θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίες αποτελούν προέκταση και ολοκλήρωση των πρακτικών δημιουργικών παρεμβάσεων που ήδη υλοποιούμε με τους συνεργάτες μου στον δήμο Ηλιούπολης, θα μπορούσαν να είναι:
Αυτοδύναμοι στόχοι
Τους στόχους αυτούς, βέβαια, μπορούμε να τους υπηρετούμε καθημερινά, ο καθένας στον χώρο του, παράλληλα με την διεκδίκηση των ευνοϊκότερων όρων για την επίτευξή τους.
Η προσπάθειά μας αυτή αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα:
Μπροστά σε μια νέα εποχή τα θετικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη σημερινή ιστορική συγκυρία θα μπορούσαμε να πούμε ότι ανοίγουν νέους ορίζοντες στην Τοπική Αυτοδιοίκηση στη χώρα μας. Η δημιουργική τους αξιοποίηση, μέσα σε ένα πλαίσιο δημοκρατικού διαλόγου και ενεργητικής συνεργασίας, πέρα από στείρες κομματικές και παραταξιακές αντιπαραθέσεις, θα μπορούσε να αποτελέσει το ορόσημο για το ξεκίνημα μιας νέας εποχής για την Τοπική Αυτοδιοίκηση της χώρας μας.
¶ρθρο του Θεόδωρου Γεωργάκη*
*Ο συμπατριώτης μας, Θεόδωρος Γεωργάκης είναι Δήμαρχος Ηλιούπολης.
Από την εφημερίδα "Τα Νέα της Λευκάδας".