Η ΔΕΗ ΜΑΣ ΦΕΡΝΕΙ ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ

Κατηγορία: Κοινωνία
Panvagil
Παρασκευή, 14 Μαρτίου 2008 02:00
Εμφανίσεις: 465

Οι συχνές διακοπές του ηλεκτρικού ρεύματος τις τελευταίες μέρες, εκτός από τις πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις, που τις νιώσαμε όλοι στο πετσί μας, εκτός από τα συναδερφικά συναισθήματα για το δίκιο των εργαζομένων, που πολλοί από εμάς βιώσαμε, είχαν, ίσως, και μια άλλη διάσταση, πιο ρομαντική και γι αυτό πιο ουσιαστική.
Αφορμή για τις σκέψεις μου αυτές, ήταν η εμπειρία μου το περασμένο βράδυ, από μια ακόμη διακοπή ρεύματος. Δεν είχε τύχει ως τότε να έχουμε διακοπή βραδινές ώρες στην περιοχή μας. Ξαφνικά τα φώτα έσβησαν, η τηλεόραση σιώπησε, ο υπολογιστής βυθίστηκε στο σκοτάδι. Ένας μικρός πανικός, μέχρι να ξεθάψουμε κάτι ξεχασμένα κεριά, να τακτοποιηθούμε κάπως, σΆ αυτήν την έκτακτη κατάσταση. Και μετά τι;
Πάγωμα και αμηχανία. Καθίσαμε και κοιταζόμαστε. Συνειδητοποιήσαμε ότι δε μπορούμε να κάνουμε τίποτα από αυτά που είχαμε συνηθίσει ως τότε. Η ατμόσφαιρα γέμισε ένταση και νευρικότητα. Τα παιδιά δεν είχαν την υπομονή να περιμένουν να έρθει το ρεύμα. ¶ρχισε η γκρίνια, οι κρίσεις και κατακρίσεις προς κάθε κατεύθυνση. Ξαφνικά το σπίτι έμοιαζε μικρό και δεν μας χωρούσε. Σιγά σιγά το πήραμε όλοι απόφαση ότι δεν πρόκειται νΆ αλλάξει κάτι στις επόμενες ώρες κι ότι πρέπει να συμβιβαστούμε με την παρούσα κατάσταση. Αρχίσαμε, λοιπόν, όλοι να ηρεμούμε, να αντιμετωπίζουμε με περισσότερη ψυχραιμία το γεγονός, να βλέπουμε με άλλο μάτι τα πράγματα γύρω μας.
Κάπου εκεί θα ήταν, που ξεκίνησε η συζήτηση, με κύριο θέμα τι έκαναν οι άνθρωποι σε προηγούμενες εποχές, που δεν υπήρχε ηλεκτρικό; Πώς περνούσαν εκείνοι τις ατέλειωτες σκοτεινές νύχτες του χειμώνα; Μια συζήτηση που μας ταξίδεψε πίσω στο χρόνο, και μας έκανε να αναζητήσουμε απαντήσεις από έναν διαφορετικό τρόπο ζωής, από έναν άλλο κόσμο, απωθημένο βαθιά στη λήθη.
Είναι αλήθεια ότι οι άνθρωποι κάθε φορά, προσαρμόζουν και δημιουργούν τον πολιτισμό τους σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Οι - κυρίως- αγροκτηνοτροφικές κοινότητες, που ζούσαν ως τα μέσα του προηγούμενου αιώνα χωρίς ηλεκτρικό, κατάφερναν μια χαρά να επιβιώνουν, και μάλιστα φροντίζοντας να μη λείπει τίποτα από αυτό που εμείς σήμερα αποκαλούμε « ποιότητα ζωής».
Αποθήκευαν και παρασκεύαζαν την τροφή τους χωρίς να χρειάζεται ψυγείο ή κατάψυξη (π.χ. με αποξήρανση, συντήρηση σε άλμη, κ.λ.π.). Έφτιαχναν τα αναγκαία για την επιβίωσή τους , όπως παπούτσια, ρούχα, εργαλεία, σκεύη, με χειροποίητο τρόπο. Τα σπίτια τους προνοούσαν να έχουν φυσικό κλιματισμό και η θέρμανση γινόταν με ξύλα. Μπορούσαν να έχουν τα πάντα, χωρίς να τους λείπει τίποτα, χωρίς όμως και να τους περισσεύει. Μια ρομαντική σύγκριση με τον σημερινό άκρατο και εγωιστικό καταναλωτισμό μας φανερώνει ότι ίσως, κάπου κάτι σήμερα μας έχει ξεφύγει, κάπου η τεχνολογία και το «οικονομικώς εφικτό» που είναι για μας το ζητούμενο, δεν αρκεί...
Αν όμως οι παλιότεροι τα κατάφερναν να ικανοποιούν τις βασικές ανάγκες της επιβίωσης χωρίς ΔΕΗ, τι γινόταν με τη διασκέδαση, την ψυχαγωγία, την καλλιτεχνική δημιουργία και γενικά με το πνευματικό κομμάτι του πολιτισμού; Εδώ, ίσως πρέπει λίγο να δούμε τις κοινωνικές δομές και την οργάνωση της κοινωνίας και της οικονομίας. Πριν η κλειστή αγροτική οικονομία αντικατασταθεί με το καπιταλιστικό οικονομικό μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού, πριν η κατανάλωση γίνει το κλειδί ενός φαύλου κύκλου παραγωγής, απομονώνοντας τους ανθρώπους το πολύ σε μικρές οικογένειες, κλεισμένους σε διαμερίσματα, οι άνθρωποι αυτοοργανώνονταν ακολουθώντας μια μακρόχρονη παράδοση. Οι μικρές κοινότητες αποτελούνταν από ευρείες οικογένειες, όπου ο καθένας είχε συγκεκριμένο ρόλο. Έπρεπε να δουλεύουν όλοι για να επιβιώσουν. Και μιας κι έφτιαχναν ό,τι μπορούσαν με τα χέρια τους , ο χρόνος που σήμερα ονομάζουμε «ελεύθερο», δεν υπήρχε μέσα στην κοσμοαντίληψή τους. Η δουλειά δεν ήταν αποκομμένη από τη ζωή. Αν σκεφτούμε ότι σήμερα ελάχιστοι άνθρωποι δεν αντιμετωπίζουν τη δουλειά τους ως «αγγαρεία», περιμένοντας τις διακοπές για να ζήσουν, θα καταλάβουμε ότι, τελικά, κάναμε πολύ μεγάλες παραχωρήσεις ως προς την ουσία , επιλέγοντας(;) το σύγχρονο τρόπο ζωής.
Ώστε, λοιπόν, καθώς γύριζαν κουρασμένοι από τις δουλειές τους στο σπίτι, η νύχτα έπεφτε, η φωτιά άναβε, το λυχνάρι ή το κερί έφεγγε. Πώς περνούσε η ώρα; Φαντάζομαι, άρχιζαν οι νυχτερινές δουλειές: το μαγείρεμα στη φωτιά, το γνέσιμο, επιδιόρθωση κάποιου εργαλείου, κ.λ.π. και παράλληλα, κάποιος ταλαντούχος παραμυθάς έλεγε τις δικές του παραλλαγές πάνω στους χιλιοειπωμένους μύθους, ένα παλιό τραγούδι έπαιρνε νέα σημασία , οι συζητήσεις για τις δουλειές της επόμενης μέρας ή για ζητήματα οικογενειακά μαζί με τα αστεία και τα πειράγματα έδιναν κι έπαιρναν, ώσπου να νυστάξουν και να κοιμηθούν νωρίς. Η αυριανή μέρα θα ξεκινήσει κι αυτή νωρίς...
Πιο ήταν το μυστικό τους και παρότι κουράζονταν τόσο πολύ, κατάφερναν να έχουν χαρά στην καρδιά τους, και να μη νιώθουν πλήξη; Μέσα σε πολλά, ίσως το πιο σημαντικό είναι η ανθρώπινη επαφή κι η κοινωνική συνοχή. Αυτό δεν είναι που μας λείπει;
Εκείνο, λοιπόν το δύσκολο βράδυ, που η ώρα δεν περνούσε εύκολα, που χωρίς να θέλουμε βγήκαμε από την καθημερινή πεπατημένη, είπαμε να ζητήσαμε από το παρελθόν να μας δώσει κάποιες απαντήσεις. Και δεν βγήκαμε χαμένοι.
Μαζευτήκαμε στο σπίτι, ήρθαν φίλοι με τα παιδιά τους, ανάψαμε κι άλλα κεριά. Μερικά πρόχειρα φαγητά, κρασάκι, παιχνίδια, εξομολογητικές συζητήσεις, τραγούδια. Κι όλα έμοιαζαν καινούργια υπό το νέο φως, κάτω απΆ το οποίο βλέπαμε τα πράγματα. Η ώρα έτρεχε σα νεράκι. Τα παιδιά γελούσαν με μια πρωτόγνωρη ξενοιασιά. Μέσα στη βαθιά ησυχία και το σκοτάδι, νιώσαμε πραγματικά την αξία της ζεστασιάς, της ανθρώπινης παρουσίας, της επαφής. Όχι ότι δεν είχε τύχει πολλές φορές να διασκεδάσουμε ή να συζητήσουμε . Αλλά εκείνες οι στιγμές ήταν διαφορετικές.
Όταν ξαφνικά ήρθε το ρεύμα, η μαγεία έσβησε. Αντί να ακουστούν επιφωνήματα ανακούφισης, στενοχωρηθήκαμε όλοι. Η παρέα διαλύθηκε, το όνειρο τελείωσε, όλα έγιναν όπως πριν. Είπαμε να βρισκόμαστε και να το ξανακάνουμε, αλλά όλοι ξέραμε ότι δε θα συμβεί εύκολα.
Μόνο αν καμιά φορά ξανακοπεί το ρεύμα βράδυ...

ΧΑΡΑ ΣΑΪΤΗ
Εικαστικός- θεωρητικός της τέχνης