ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΙΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΛΙΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΥΑ: Τιμώντας το μόχθο των πατεράδων και των παππούδων μας

Κατηγορία: Πολιτιστικά
Panvagil
Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2008 02:00
Εμφανίσεις: 774

Το Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2008 πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Κατάστημα Δήμου Καρυάς εκδήλωση προς τιμήν των Παλιών Αγροτών και Αγροτισσών που διοργάνωσε η Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λευκάδας. Την εκδήλωση χαιρέτησαν ο βουλευτής Λευκάδας Θ Σολδάτος, ο εκπρόσωπος του σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Λευκάδας και Ιθάκης π. Ηλ. Μάλφας, η δήμαρχος Καρυάς Σ. Κωνσταντινίδη - Ρεκατσίνα και ο νομάρχης Λευκάδας Κ. Αραβανής. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, χαιρετισμό απέστειλε και ο τ. Πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης.
Συγκίνηση, χαμόγελα και δυνατά χειροκροτήματα κατέκλυσαν την αίθουσα η οποία γέμισε με τους άντρες, που μεταμόρφωσαν την ορεινή γη σε γόνιμο έδαφος, τις γυναίκες, που τιμούν μέχρι σήμερα την παραδοσιακή λευκαδίτικη φορεσιά σαν αρχαίες Καρυάτιδες, τα παιδιά, τα εγγόνια τους αλλά και πλήθος Λευκαδιτών, που θέλησαν να τους τιμήσουν με την παρουσία τους.
Μετά τους χαιρετισμούς των επισήμων και την απαγγελία ποιημάτων αφιερωμένα στους τιμώμενους, το λόγο πήρε ο αναπληρωτής Διευθυντής της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Λευκάδας κ. Μπάμπης Λάζαρης, ο οποίος μέσα από ιστορικές πηγές (την εργασία της καθηγήτριας κ. Ελένης Γράψα «Αρχείο Δημόσιου Νοτάριου Αγίας Μαύρας Γεωργίου Μπαρμπαρίγου», έκδοση του ιστορικού αρχείου Λευκάδας) και προφορικές μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής, πραγματοποίησε μια προσπάθεια αναζήτησης και παρουσίασης κοινωνικών περιστατικών και γεγονότων των χωριών Πηγαδησάνων, Καρυάς και Εγκλουβής από το 1700 μέχρι το 1936. Η ομιλία, που είχε τίτλο «Αναζητώντας το χαμένο παρελθόν της ορεινής Λευκάδας», ήταν αφιερωμένη στους τρεις Καρσάνους Γεωπόνους: Γεράσιμο Δουβίτσα, Κίμωνα Μπουρσινό και Γιάννη Δουβίτσα. Ο κ. Λάζαρης κέρδισε το ακροατήριο περιγράφοντας αστεία αλλά και τραγικά γεγονότα, που έχουν συμβεί στο νησί, παραθέτοντας με βιντεοπροβολέα τα ιστορικά ντοκουμέντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το συμβολαιογραφικό έγγραφο, που παρουσίαζε την περίπτωση μιας συντοπίτισσας πριν από περίπου 300 χρόνια, η οποία κατεβαίνοντας στο παζάρι, με μεγάλη όπως ήταν φυσικό για εκείνα τα χρόνια ταλαιπωρία, εξαιτίας ενός μεθυσμένου άντρα, έσπασε το πόδι της. Στο έγγραφο αυτό η γυναίκα παρουσιάζεται να τον συγχωράει, για να τον προφυλάξει από το δικαστήριο.
Το πιο συγκινητικό κουβάρι της εκδήλωσης ξετυλίχτηκε κατά τη διάρκεια της προβολής ντοκιμαντέρ με τίτλο «Ορεινή Λευκάδα, Μορφές και Τόποι». Ένα ντοκιμαντέρ, που παρουσιάστηκε σε πρώτη προβολή και δημιουργήθηκε από ένα πλήθος εικόνων και φωτογραφιών παλαιών και πρόσφατων, όπου μέσα από τοπία των περιοχών Πηγαδησάνων, Καρυάς και Εγκλουβής, προβάλλουν οι ευγενικές μορφές ανθρώπων της Λευκαδίτικης γης. Ανθρώπων που έφυγαν από καιρό ή βρίσκονταν ανάμεσα στους τιμώμενους.
Οι θεατές άρχισαν να αναγνωρίζουν τα πρόσωπα και να τα ονομάζουν. Ανάμεσά τους διακρίναμε όλοι την γιαγιά μας κι ας μην είχαν τη φωτογραφία της. Τον παππού μας με την τραγιάσκα, που έφευγε πριν ξημερώσει για το αμπέλι και πάντα στην αυλή βρίσκαμε σύκα, πορτοκάλια, μανταρίνια και κρασί. ¶νθρωποι που αν και δεν ήξεραν γράμματα, γνώριζαν και σέβονταν την μοναδική ουσιαστική γνώση. Ότι ο άνθρωπος χωρίς τη γη δεν υπάρχει. Αυτή μας δίνει την τροφή, κι αν την εγκαταλείψεις θα σε ταΐσει πέτρες. Ήταν σαν επανασύνδεση παλιών φίλων, συνοδοιπόρων και συναγωνιστών. Ήταν μια γροθιά στο στομάχι της νεολαίας, που στο μυαλό τους δουλειά σημαίνει 8ωρο σε ένα γραφείο. Ήταν ένα μπράβο σε όλους όσοι μεταμόρφωσαν την ορεινή γη της Λευκάδας, ένα ευχαριστώ στη μάνα, τον πατέρα τη γιαγιά και τον παππού, που ρόζιασαν τα χέρια τους και κύρτωσαν τα κορμιά τους για να επιβιώσουμε, να σπουδάσουμε και να ζήσουμε πιο άνετα από αυτούς.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την απονομή των τιμητικών πλακετων, οι οποίες θα τοποθετηθούν κάπου δίπλα από τις φωτογραφίες των εγγόνων πάνω στη σιφονιέρα.


- Συγκίνησε ο χαιρετισμός της δημάρχου
Καλωσορίζω στο Δήμο μας τους εκπροσώπους της Αγροτικής Ανάπτυξης της Ν.Α. Λευκάδας, όπως και την πρωτοβουλία τους να βραβεύσουν τους παλαίμαχους αγρότες του ορεινού μας δήμου, αναγνωρίζοντας έτσι την τεράστια προσφορά και συμβολή τους στην ανάπτυξη του τόπου μας.
Καλοδέχομαι στο δημαρχείο με συγκίνηση και περηφάνια τους συνδημότες μας αγρότες και αγρότισσες που πρόκειται να βραβευθούν.
Στεκόμαστε με σεβασμό, θαυμασμό και ευγνωμοσύνη μπροστά σΆ αυτούς τους ακούραστους δουλευταράδες της Λευκαδίτικης γης.
Αυτούς που με κόπο και θυσίες κατόρθωναν πάντοτε να μετατρέπουν ακόμη και τις πιο άγονες ορεινές μας περιοχές σε καρπερές μήτρες των ονομαστών τοπικών προϊόντων μας.
Γιατί το ποιοτικό λευκαδίτικο κρασί δεν παράγονταν μόνο στα αμπέλια του κάμπου και σε προσεγγίσιμες περιοχές κατάλληλες να καλλιεργηθούν. Προερχόταν κι απΆ τα βουνίσια κλιμακωτά αμπέλια, που για να φυτευτούν και να ευδοκιμήσουν χρειάζονταν, εκτός απΆ το συνηθισμένο ξεχώνιασμα και την κατασκευή της ξερολιθιάς για να εξασφαλίσουν έτσι δυο με τρεις σειρές κλήματα, δηλαδή ένα με ενάμιση μέτρο αμπέλι. Κάθε στρέμμα τέτοιου αμπελιού χρειαζόταν ολόκληρες δεκαετίες για να δημιουργηθεί και να αποδώσει!
Τα φακοχώραφα, στο Βουνί, δεν προϋπήρχαν έτοιμα για να μας χαρίσουν το φημισμένο προϊόν τους. Δημιουργήθηκαν με πολλή δουλειά που για να γίνουν ξεσομπολιασμένα χωράφια χρειάσθηκε κόπος, ιδρώτας και υπομονή.
Τα χαμηλότερα παλιόρογκα δεν γέμισαν από μόνα τους ελιές. Χρειάσθηκε να γίνουν ξελογκώματα, κεντρώματα στις αγριλίδες, σοφάδες από ξερολιθιές, σκαψίματα, κλαδέματα και συνεχής καθαρισμός του δύσβατου συνήθως περιβάλλοντος χώρου, ώστε να μπορεί να μαζευτεί ο πολύτιμος καρπός.
Και όλα αυτά κυρίες και κύριοι, δημιουργήθηκαν και καλλιεργούνταν χωρίς τα μηχανήματα της σύγχρονης τεχνολογικής εποχής, χωρίς τα σύγχρονα μεταφορικά μέσα που όλοι μας απολαμβάνουμε σήμερα. Μοναδική κινητήρια δύναμη δημιουργίας, καλλιέργειας και μεταφοράς τα ροζιασμένα χέρια των ανθρώπων και τα πόδια των ζώων τους?
Στους σημερινούς βετεράνους αγρότες του δήμου μας, ίσως και να έλαχε ο δυσκολότερος κλήρος από όλους τους αγρότες του νησιού μας. Το δύσκολο ορεινό, ανάγλυφο με αφθονία βράχων και πέτρας, σε συνδυασμό με τον πολύ περιορισμένο κατάλληλο χώρο για γεωργικές καλλιέργειες, τους υποχρέωσε να επεκτείνουν τους ορίζοντες της δράσης τους και σε αποστάσεις αδιανόητα μεγάλες για τις δυνατότητες ανθρώπων και υποζυγίων.
Έτσι, οι Εγκλουβισάνοι, δραστηριοποιήθηκαν κυρίως προς τον κάμπο του Εγκλιμενού και μέχρι τη θάλασσα, ενώ οι Καρσάνοι και Πιατσανίτες έφτασαν μέχρι τα περίχωρα της πόλης και την παραλία του Επισκόπου.
Ο ποδαρόδρομος αξημέρωτα, με διάρκεια διαδρομής τρεις με τέσσερις ώρες, απΆ τα ορεινά χωριά μας στα απομακρυσμένα αυτά χωράφια των κάμπων, με ακόμη πιο κοπιαστική την ανηφορική και νυχτωμένη επιστροφή τους με το μουλάρι ή το γαϊδουράκι φορτωμένο, ήταν μια πολύ συνηθισμένη καθημερινότητα για τους ξωμάχους της αγροτιάς που βραβεύονται σήμερα.
Ήταν ένα είδος προθέρμανσης αλλά και αποθέρμανσης πριν και μετά τη σκληρή δουλειά του χωραφιού, κάτι σαν επιπρόσθετο αλλά κι απλήρωτο επίδομα κόπου και κούρασης, που επιβάρυνε ακόμη περισσότερο τα ταλαιπωρημένα τους κορμιά.
Οι διαδρομές τους μέσα στο καταχείμωνο πολύ δύσκολες, συχνά με καταιγίδες, παγωνιές και χιονοθύελλες, που όπως θυμούνται οι παλιότεροι αφθονούσαν στα μέρη μας, κάποιες δεκαετίες πριν.
Τα ρούχα φθαρμένα απΆ τη δουλειά και ποτισμένα απΆ τη βροχή και τον ιδρώτα δυσκολεύονταν να προστατέψουν το σώμα.
Το φαγητό στο μπακάτσι, λιγοστό. Ένας αγκαθός ψωμί, δυό ελιές, ένα κρεμύδι? Οι φακές, τα λαθύρια ή κάτι άλλο, απ? την παραγωγή τους, μάταια αγωνίζονταν να αναπληρώσουν τις καμένες θερμίδες απΆ την δουλειά τους και τον ποδαρόδρομο. Σωτήρια συμπληρώματα διατροφής, που στήλωναν τα κορμιά, ήταν το λάδι και το κρασί.
Όμως κάθε σταγόνα λαδιού έκρυβε μέσα της και μια σταγόνα ιδρώτα και κάθε κούπα κρασί ήταν το ευλογημένο απόσταγμα που έκρυβε μέσα της τον διαχρονικό κάματο ολόκληρων γενιών.
Δίπλα στον αγρότη, ομότιμη συμμέτοχος στην εκτός σπιτιού ταλαιπωρία, η σύντροφός του αγρότισσα.
Αυτή η πραγματική ηρωίδα της ζωής, η προσφορά της οποίας ακόμη και σήμερα δεν έχει την αναγνώριση που της αξίζει.
Γιατί η αγρότισσα ήταν φορτωμένη με πλήθος από πρόσθετα καθήκοντα, τόσα που η τυχόν σχόλη να καταλήγει γιΆ αυτή άγνωστη κι άπιαστη πολυτέλεια.
Το ζύμωμα, το φούρνισμα, το μαγείρεμα, το κουβάλημα του νερού, το πλύσιμο πιάτων και σκευών, η μπουγάδα και το μπάλωμα των ρούχων, ο αργαλειός, το κέντημα, το πλέξιμο η φροντίδα των ζώων του νοικοκυριού και βέβαια πάνω απΆ όλα η γέννηση και το μεγάλωμα των παιδιών, ήταν κάποια από τα επιπλέον πρόσθετα καθήκοντα της αγρότισσας που της αποστερούσαν ακόμη και το δικαίωμα στον απαραίτητο ύπνο!
Αν η προσφορά του αγρότη αξίζει μια φορά βράβευση, η προσφορά της αγρότισσας αναμφίβολα αξίζει δύο.
Σήμερα τα περισσότερα απΆ τα ορεινά και ημιορεινά χωράφια, αλλά και πολλά απΆ τα πεδινά, εγκαταλείφθηκαν αφού οι καλλιέργειες πλέον γίνονται με άλλους όρους και διαφορετικά μέσα. Λογκώσανε ξανά, γεμίζοντας αδιαπέραστα σπάρτα, πουρνάρια και ασφελαχτούς.
Κανένας όμως δεν μπορεί να πει πως όλα αυτά πήγανε χαμένα ή ο κόπος και ο ιδρώτας που τα ζωντάνευαν. Γιατί ήταν ακριβώς αυτά τα ίδια, που ανάστησαν παιδιά και εγγόνια, δίνοντάς τους την δυνατότητα να μεγαλώσουν και να σπουδάσουν ώστε να ενταχθούν αργότερα στον σύγχρονο και πιο άνετο αστικό τρόπο ζωής.
Κυρίες και κύριοι,
Με τόσο γεμάτη και κουραστική την καθημερινότητά τους, δύσκολα θα περίμενε κανείς, απΆ τους αγρότες μας, να είχαν πνευματικές και κοινωνικές ανησυχίες και δράσεις. Κι όμως!
Οι δικοί μας αγρότες αποδείχτηκαν πρωτοπόροι τόσο στην πνευματική αναζήτηση και την πολιτιστική δημιουργία όσο και στους κοινωνικούς, πολιτικούς και εθνικούς αγώνες.
Η εκτίμησή τους στα γράμματα και την μόρφωση γενικότερα, ενθάρρυνε και υποστήριξε, με την δική τους στέρηση, τα παιδιά τους να σπουδάσουν και να διακριθούν στο στίβο της επιστήμης, της πολιτικής και της τέχνης, περισσότερο αναμφίβολα απΆ όλες τις άλλες περιοχές του νησιού μας.
Φιλομαθείς και προοδευτικοί, δημιούργησαν τη Γεωργική Σχολή για εκσυγχρονισμό των καλλιεργητικών μεθόδων και τον Σύλλογο Αγροτοπαίδων, από τον οποίο προήλθε ο σημερινός μας Απόλλωνας.
Έτσι έδωσαν τη δυνατότητα στα παιδιά τους να μάθουν μουσική και ακόμη να προβάλλονται οι παραδοσιακοί μας χοροί και τα έθιμα.
Και τα δύο αυτά εκπαιδευτήρια ήταν πολύ προχωρημένα για την εποχή που δημιουργήθηκαν.
Εμπνευστές και ενεργοί υποστηρικτές τους ήταν οι αγρότες που βραβεύονται σήμερα εδώ, αλλά και άλλοι πολλοί που δυστυχώς δεν είναι πλέον μαζί μας.
Φίλοι αγρότες και αγρότισσες,
Σαν δήμαρχος, θεωρώ τη βράβευσή σας, σαν ένα ελάχιστο χρέος τιμής απέναντί σας, μια μικρή και μόνο ηθική αναγνώριση μιας τεράστιας προσφοράς στον τόπο και κυρίως, στις νεώτερες γενιές.
Σας ευχαριστούμε από καρδιάς και σας ευγνωμονούμε.-
Σεβαστή Κωνσταντινίδη - Ρεκατσίνα


ΟΛΓΑ ΜΠΟΤΩΝΗ