Το κάστρο Σκλαβογιάννη
Ένα παράδειγμα: Στην περιοχή της Κοντάραινας σε στρατηγικό σημείο, πάνω σε ένα μικρό λόφο που εποπτεύει τη γύρω περιοχή και ιδιαίτερα το λιμάνι της Βασιλικής, στο λεγόμενο κάστρο Σκλαβογιάννη, υπάρχουν ερείπια αρχαίων τειχών από θαυμάσιους τετραγωνισμένους ογκόλιθους χωρίς συνδετική ύλη. Το θέμα αυτό, καθώς και η τυχόν σύνδεσή του με τη μυθολογία, με είχε απασχολήσει σε άρθρο μου για την Κοντάραινα (περιοδικό Εν Λευκάδι, τεύχος 2ο, 2001). Απ’ όσο γνωρίζω δεν υπήρξε ενδιαφέρον για έρευνα, αν και μέσα στο κάστρο θεωρείται ότι υπάρχει αρχαίος τάφος και επιπλέον έχουμε την πληροφορία ότι ο Δαίρπφελδ εντόπισε θραύσματα αγγείων κοντά στα αρχαία τείχη, ανατολικά του κάστρου Σκλαβογιάννη.
Νομίζω πως θα ήταν σκόπιμο στους αρχαιολογικούς χώρους να υπάρχουν πινακίδες στα ελληνικά και στα αγγλικά με το όνομα του μνημείου, σχεδιάγραμμα και αναπαράστασή του – για όσα υπάρχουν – με βασικές ακόμη πληροφορίες για το μνημείο. Έτσι ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται τι είναι αυτό που βλέπει και πως ήταν στην εποχή του. Αυτή είναι η πρακτική που βλέπουμε σε οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους ανά την Ελλάδα και αλλού και νομίζω πως δεν κοστίζει πολύ.
Εκτός από το θέμα της μη ανάδειξης και αξιοποίησης, σοβαρότατο ζήτημα θεωρώ την έλλειψη σεβασμού στα μνημεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς – από άγνοια ή από άλλη αιτία – που εκδηλώνεται είτε με την ολοσχερή καταστροφή τους είτε με την αλλαγή της φυσιογνωμίας τους.
Η βρύση στο λιμάνι της Βασιλικής
Παράδειγμα της δεύτερης περίπτωσης αναφέρω τη βρύση στο λιμάνι της Βασιλικής, έργο του δημάρχου Δ. Κολυβά, κατασκευασμένη το 1904, όπως μας πληροφορεί η σχετική επιγραφή. Ήταν η εποχή που η Βασιλική είχε εξελιχθεί σε σημαντικό εμπορικό κέντρο της νότιας Λευκάδας, λόγω της σημασίας του λιμανιού της. Δημιούργημα αυτής της εποχής η βρύση με τα σκαλάκια από τις τρεις μεριές, εξυπηρέτησε για πολλά χρόνια την ύδρευση του χωριού – μέχρι την υδροδότηση – λειτουργώντας ταυτόχρονα ως χώρος κοινωνικής ζωής των γυναικών. Δυστυχώς, οι νεότεροι δε σεβάστηκαν αυτό το ιδιαίτερο μνημείο και το κολόβωσαν, επιχωματώνοντας τα σκαλοπάτια. Οποιοδήποτε πρόβλημα δημιουργούσε σε κάποιους, έπρεπε να αντιμετωπιστεί.
Αλήθεια, μήπως είναι καιρός για επανόρθωση, να αποκτήσει ξανά το χωριό ένα αυθεντικό μνημείο;
Ένα άλλο θέμα είναι η κυριαρχία της πόλης στις πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως συμβαίνει με τις γιορτές λόγου και τέχνης. Όμως υπάρχει πρόβλημα να τις παρακολουθήσουν όσοι διαμένουν στα χωριά και δε διαθέτουν αυτοκίνητο ή δε θέλουν να οδηγήσουν μέσα στη νύχτα. Θα μπορούσε, βέβαια, να προσφέρει εξυπηρέτηση το ΚΤΕΛ και φαντάζομαι τα λεωφορεία υπερπλήρη. Αλλά και αποκέντρωση των εκδηλώσεων θα μπορούσε να γίνει σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Η κ. Σταύρακα προτείνει τη συγκρότηση Επιτροπής Εκδηλώσεων σε επίπεδο Νομού ως συμβουλευτικού οργάνου της Ν. Α. Μεταξύ των άλλων προτείνει η Επιτροπή να εισηγηθεί αρμοδίως, για να διδάσκεται η ιστορία του τόπου μας στα σχολεία του Νομού. Θεωρώ πολύ σημαντική αυτή την πρόταση. Θα προχωρούσα περισσότερο. Η Ν. Α. να φροντίσει, ώστε να γραφτεί και να εκδοθεί μια τοπική ιστορία για τους μαθητές και το ευρύ κοινό. Το λέω αυτό, γιατί, ενώ έχουμε ένα εξαιρετικό βιβλίο, την Ιστορία της Λευκάδος του Πάνου Ροντογιάννη, αυτό είναι δυσπρόσιτο στον κοινό αναγνώστη και δεν μπορεί να εκπληρώσει αυτόν το σκοπό. Οτιδήποτε όμως γραφτεί δεν μπορεί παρά να έχει αφετηρία αυτό το έργο.
Ελευθερία Πολίτη – Μελά
Από την εφημερίδα «Τα Νέα της Λευκάδας»