- Λεπτομέρειες
-
Κατηγορία: Πολιτιστικά
-
Panvagil
-
Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009 03:00
-
Εμφανίσεις: 705
Για την αναγκαιότητα της εικαστικής εκπαίδευσης, έχω πολλές φορές γράψει. Μιας εικαστικής αγωγής, που θα ξεκινάει από την τρυφερή προσχολική και σχολική ηλικία και θα ολοκληρώνεται στην εφηβεία.
Σε καμία περίπτωση, αυτό δε σημαίνει, πως όλοι θα γίνουμε ζωγράφοι. Ο ρόλος της εικαστικής αγωγής στην εκπαίδευση, συνοψίζεται στο εξής:
Το άτομο εκπαιδεύεται να βλέπει τη ζωή μέσα από την τέχνη. Μέσα από την ισορροπία, την αρμονία, τον προβληματισμό της τέχνης. Μέσα από τη συνεργασία, την κριτική αντίληψη των πραγμάτων, την έκφραση, την δημιουργικότητα.
Οπωσδήποτε, για να γίνει αυτό, χρειάζονται οι κατάλληλοι εκπαιδευτές. Οι δάσκαλοι κι οι νηπιαγωγοί δε μπορεί να είναι παντογνώστες. Χρησιμοποιούν τα εικαστικά μόνο ως εργαλείο στη δουλειά τους, κι όχι , φυσικά, ως ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης. ΑπΆ την άλλη μεριά, η φιλότιμη προσπάθεια - μετά από πολλές πιέσεις- του Υπουργείου, να εισαχθεί το μάθημα των εικαστικών στα σχολειά, δε φαίνεται να αποδίδει. Τα βιβλία των εικαστικών στα Δημοτικά σχολεία απαιτούν διαχείριση από κάποιον γνώστη των πραγμάτων και ως αποτέλεσμα, οι δάσκαλοι αισθάνονται αμηχανία να τα διδάξουν, καταφεύγοντας κυρίως στις τεχνικές που προτείνονται. Έτσι, υποβιβάζεται η ζωγραφική σε χειροτεχνία, η τέχνη απλώς καλύπτει κενά στις διδακτικές ώρες και οι μαθητές ούτε καν υποψιάζονται ότι η «ώρα του παιδιού» είναι ένα σοβαρό μάθημα, που θα διαμορφώσει την προσωπικότητά τους. Όσο για τη διδασκαλία από εικαστικούς, κυρίως στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καλείται να ξεπεράσει ένα σωρό εμπόδια, τις πιο πολλές φορές ανεπιτυχώς. Η παιδεία είναι προσανατολισμένη στην κατάρτιση κι όχι στη γνώση, οι ώρες είναι λίγες, ο καθηγητής τρέχει από σχολείο σε σχολείο, για να συμπληρώσει τις ώρες του, δεν υπάρχουν εργαστήρια, και γενικά το μάθημα θεωρείται δευτερεύον και υποβαθμίζεται. Επίσης, είναι πολύ δύσκολο να διδάξει κάποιος παιδιά στην εφηβεία, αν προηγουμένως δεν έχει εκπαιδευτεί κατάλληλα, δεν έχει συγκεκριμένο εκπαιδευτικό προσανατολισμό. Με ένα ή δύο παιδαγωγικά μαθήματα στη Σχολή, δε νομίζω ότι είναι εύκολο να διδάξει κανείς τέχνη, ακόμα κι αν είναι σπουδαίος ζωγράφος.
Έτσι, λοιπόν, δημιουργείται διπλό ζήτημα: αφενός πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στη διδακτική της τέχνης και αφετέρου να αποδοθεί στην εικαστική αγωγή η αξία που της αναλογεί.
Αν, λοιπόν, θέλουμε ανθρώπους μορφωμένους, που καταλαβαίνουν από τέχνη και από καλαισθησία, ας αφήσουμε χώρο, στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, και για μαθήματα εικαστικών, με την ευρεία, πάντοτε, έννοια.
Καμιά φορά που βρίσκομαι στα μουσεία μας ή σε εκθέσεις ζωγραφικής, ζηλεύω πολλούς ξένους επισκέπτες, που κρατούν σημειώσεις, σκιτσάρουν κάτι στα γρήγορα από το πρωτότυπο, μελετούν πρώτα τον κατάλογο της έκθεσης κι ύστερα προχωρούν στα εκθέματα.
Κάποτε, θυμάμαι, ήμουν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και συνάντησα εκεί, ένα Γυμνάσιο από τη Γαλλία. Οι καθηγητές είχαν καθίσει παράμερα και απλώς παρακολουθούσαν. Μια μαθήτρια είχε αναλάβει να ξεναγήσει τους συμμαθητές της στην αίθουσα των Κούρων κι έμεινα να ακούσω. Ειλικρινά, ούτε ιστορικός της τέχνης δε θα μπορούσε να αναλύσει τόσο εμπεριστατωμένα το αντικείμενο, τόσο απλά και τόσο ζωντανά. Τους συνάντησα και παρακάτω, στην αίθουσα του Ποσειδώνα ή Δία, κι εκεί πάλι κάποιος άλλος μαθητής εξηγούσε στους συμμαθητές του για το περίφημο άγαλμα. Περιττό να πω ότι όλοι οι μαθητές καθισμένοι οκλαδών, παρακολουθούσαν με αμείωτο ενδιαφέρον. Τους χάζευα και τους ζήλευα. Οι συγκρίσεις με τις δικές μας σχολικές εκδρομές σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, με πλήγωναν κατάβαθα. Να έχουμε αμύθητους θησαυρούς και να μην ξέρουμε να τους εκτιμήσουμε, γιατί κάποιοι φρόντισαν να μη μάθουμε...
Περισσότερους εικαστικούς δασκάλους, χρειαζόμαστε, λοιπόν. Ίσως είναι καιρός νΆ ανοίξει η «ψηλομύτικη» Καλών Τεχνών, που έχει ταμπουρωθεί στο καβούκι της. Είναι, νομίζω, αίτημα των καιρών, πλέον, και δε μπορεί η λεγόμενη ελίτ στης διανόησης και της τέχνης να κρατάει σφιγμένο σε συντεχνία το τεράστιο δυναμικό του αντικειμένου.
Αφορμή για αυτές τις σκέψεις μου, στάθηκε η πρόταση του κ. Παναγιώτη Σάντα, αρχιτέκτονα - μηχανικού, για τη δημιουργία μιας σχολής Καλών Τεχνών στη Λευκάδα.
Παρόλο που θεωρώ αδύναμα τα επιχειρήματα, στα οποία τεκμηριώνει την πρότασή του, μια πρόταση που έχει κατατεθεί στο νομαρχιακό συμβούλιο από το 2003 και έχει γίνει δεκτή, για να περάσει αμέσως στο συρτάρι με τα αζήτητα, θεωρώ πως, όχι μόνο στη Λευκάδα, αλλά σε κάθε πόλη της Ελλάδας, πρέπει να ιδρυθεί μια καλλιτεχνική σχολή.
Σίγουρα η Λευκάδα έχει εύκολη προσβασιμότητα, κάτι που όμως δε μπορεί να την αναδείξει και σε κέντρο του κόσμου. Και τέλος πάντων, δεν αρκεί μόνο αυτό.
Απ? την άλλη μεριά, η θρυλούμενη καλλιτεχνική φύση των Λευκαδιτών, δύσκολα ανιχνεύεται σήμερα. Η ενετοκρατία, που στην πραγματικότητα κράτησε πολύ λίγο, είναι πολύ μακριά. ¶λλωστε, -και όλοι οι ιστορικοί της τέχνης συμφωνούν, η επτανησιακή τέχνη μπορεί να νοηθεί μόνο στη σχέση κέντρου- περιφέρειας. Για να γίνω πιο σαφής και να μην παρεξηγηθώ, αν η Βενετία ήταν η καλλιτεχνική πρωτεύουσα, το καλλιτεχνικό κέντρο, η Λευκάδα ήταν απλώς μια απομακρυσμένη επαρχία. Και όσο για τους εκπροσώπους της επτανησιακής τέχνης και τα έργα τους, είναι σίγουρα κάτι που αφορά σε στενά γεωγραφικά πλαίσια και στην παγκόσμια ιστορία της τέχνης εξαιρούνται.
Έτσι λοιπόν, επιχειρήματα που βασίζονται στην προσβασιμότητα του νησιού και στην άνθηση των τεχνών στα Επτάνησα του 17ου αι., θα μπορούσαν να καταρρεύσουν πολύ εύκολα.
Όμως, αν υπάρχει ένα σοβαρό έρεισμα, που στηρίζει την ιδέα για μια σχολή Καλών Τεχνών στη Λευκάδα, θα έπρεπε να είναι το όνομα του Στάμου. Διεθνώς αναγνωρισμένος ζωγράφος, σύγχρονος, ένας από τους εκπροσώπους του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, κι ας μην τον καταλαβαίνουν οι συντοπίτες του, αποτελεί ένα όνομα -θρύλο για τα καλλιτεχνικά δεδομένα. Μια Σχολή Καλών Τεχνών στην πατρίδα του Στάμου κι ίσως κι ένα Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης ή ένα μουσείο με τα έργα του, αυτό θα ήταν αντάξιο και της Λευκάδας και της μνήμης του καλλιτέχνη.
Όπως και να έχει το πράγμα, και για όποιον λόγο, μια τέτοια σχολή στην απομακρυσμένη από τα κέντρα, πόλη μας, είναι ίσως, όνειρο απατηλό. Αν προσθέσουμε και τις δυσκολίες σε υποδομές, το όνειρο απομακρύνεται ακόμα περισσότερο.
Αυτό που θα μπορούσε να γίνει ευκολότερα, είναι σχολές σε επίπεδο ΤΕΙ, εφαρμοσμένων τεχνών, που έχουν και περισσότερους ενδιαφερόμενους και καλύτερη επαγγελματική αποκατάσταση και είναι πολύ πιο εύκολο να στηθούν. Ακόμα πιο εφικτό, καλλιτεχνικά εργαστήρια μέσω της τοπικής αυτοδιοίκησης, όπου θα λειτουργούν σαν επαγγελματικές σχολές, πάνω σε εφαρμοσμένες τέχνες, όπως αγγειοπλαστική, βιτρώ, ταπισερί, κόσμημα, φωτογραφία, ξυλογλυπτική, κ.α. Σήμερα λειτουργούν με επιτυχία παρόμοια εργαστήρια σε πολλούς δήμους της χώρας, γιατί όχι και στον τόπο μας; Αν μάλιστα δοθεί λίγη προσοχή, ώστε το επίπεδο των σπουδών να είναι ανώτατο, και να οργανωθεί κάτι με την ανάλογη σοβαρότητα, αυτό το ίδιο θα αποτελέσει ικανό έρεισμα για να επακολουθήσει και ίδρυση σχολής Καλών Τεχνών. Και βέβαια, τα οφέλη προς όλες τις κατευθύνσεις μεγάλα...
ΧΑΡΑ ΣΑΪΤΗ
Εικαστικός και θεωρητικός της τέχνης