Προσφορές
ribbon

Summer Dream

Summer Dream

Τα πολυτελή στούντιο και μεζονέτες μας βρίσκονται κοντά στην πόλη, σε ήσυχο σημείο, στην καρδιά του ελαιώνα...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ribbon

Villes Odysseas

Villes Odysseas

The "Villes Odysseas" complex has 6 villas and it is very close to cosmopolitan Nidri...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ribbon

Summer Dream

Summer Dream

Τα πολυτελή στούντιο και μεζονέτες μας βρίσκονται κοντά στην πόλη, σε ήσυχο σημείο, στην καρδιά του ελαιώνα...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ribbon

View of Ionio

Rania Studios

Χτισμένα μέσα σε 3500τ.μ. σε μια ήσυχη και καταπράσινη περιοχή...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

El Greco: 10 Ιστορικά λάθη


Ο μεγάλος ντόρος για την ταινία «El Greco» του Γ. Σμαραγδή, για τον οποίο φρόντισαν τόσο τα κανάλια και τα έντυπα, δεν άφησε αδιάφορο και το κοινό της Λευκάδας. Γεμάτοι εθνική υπερηφάνεια, συρρεύσαμε κι εμείς μαζί με πολλούς άλλους στην αίθουσα του Απόλλωνα, και για 12(!) συναπτές μέρες απολαύσαμε επιτέλους μια ελληνική υπερπαραγωγή και τονώσαμε τον εθνικισμό μας, παρακολουθώντας τη ζωή ενός Έλληνα - διάσημου - επαναστάτη - ονειροπόλου - ιδεαλιστή ζωγράφου.
Οπωσδήποτε μια ταινία κινηματογραφική είναι πρώτα - πρώτα έργο τέχνης και δεν είναι υποχρεωμένη να ακολουθεί την ιστορική αλήθεια. Ο σκηνοθέτης επικεντρώθηκε σ? ένα «μύθο», στη λεβέντικη, κρητική επαναστατικότητα, που με κάποιο ρομαντικό ιδεαλισμό αντιμετωπίζει την εξουσία - κατακτητές Βενετούς, Καθολική Εκκλησία, κ.λ.π.- δίνοντας ελάχιστη έμφαση εκεί που έπρεπε, δηλαδή στο ζωγραφικό έργο και τις καλλιτεχνικές αξίες. ΌλΆ αυτά μπλεγμένα με λίγο μελό - έρωτας χωρίς μέλλον, θυσία από έρωτα- έδωσαν την τέλεια αμερικάνικη συνταγή: υπερπαραγωγή, φοβερά κοστούμια και σκηνικά, κούκλος πρωταγωνιστής, ανεκπλήρωτος έρωτας, επανάσταση, ολίγη τέχνη και happy end!


Ας δούμε, όμως, πόσο μπορεί να σταθεί ιστορικά μια τέτοια υπόθεση, έτσι, για να μην τρέφουμε το εθνικό μας εγώ με παραμύθια:
1. Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος γεννήθηκε στο Χάνδακα, σημερινό Ηράκλειο Κρήτης, το 1541, από αστική οικογένεια, πολύ πιθανόν ελληνοκαθολική, που είχε άμεση πρόσβαση και εξάρτηση από τη Βενετική εξουσία.
2. Ως εκ τούτου, είχε τη δυνατότητα να φύγει για τη Βενετία και μάλιστα με τις απαραίτητες συστάσεις, να δουλέψει δίπλα στο μεγάλο ζωγράφο Τιτσιάνο, από τον οποίο επηρεάστηκε πολύ.
3. Αναγκάστηκε να φύγει απΆ στην Ιταλία και να καταφύγει στην Ισπανία, γιατί έθιξε τον Μιχαήλ ¶γγελο, αμφισβητώντας την τέχνη του. Έτσι, δεν μπορούσε να γίνει δεκτός από τους κύκλους των Ιταλών μαικήνων, να παίρνει παραγγελίες, κ.λ.π.
4. Ο αδερφός του, Μανούσος, ήταν φοροεισπράκτορας των Βενετών στην Κρήτη. Αργότερα, δούλεψε ως πληρωμένος πειρατής, για τους Βενετούς, στη ναυμαχία της Ναυπάκτου.
5. Ο πίνακας με το πρόσωπο της Παναγίας, που διακρίνεται στο εργαστήριο του ζωγράφου, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Δεν είναι παρά λεπτομέρεια από έναν μεγαλύτερο πίνακα που απεικονίζει τη «Θεία Οικογένεια».
6. Η προσωπογραφία της συντρόφου του, Χερονίμα δε λας Κουέμπας, ως «Κυρίας με την ερμίνα», δεν υφίσταται. Σήμερα, έχει πια αποδειχθεί ότι ο πίνακας αυτός δεν απεικονίζει τη γυναίκα του. Κι ακόμα χειρότερα, το έργο δεν θεωρείται πια του El Greco, ούτε καν του εργαστηρίου του.
7. Ο ίδιος, ήταν ευσεβής Καθολικός, αν όχι από την οικογένειά του, σίγουρα πηγαίνοντας στην Ισπανία. Μάλιστα, θέλησε να ταφεί για πάντα εκεί, στην εκκλησία του Σάντο Δομίγο ελ Αντίγουο.
8. Αν και πολλοί από τους φίλους του πέρασαν από Ιερά εξέταση, βασανίστηκαν και εξοντώθηκαν, ο ίδιος, απλώς, κλήθηκε να υπερασπιστεί κάποιον Έλληνα κατηγορούμενο, ως διερμηνέας.
9. Τα πορτρέτα του El Greco ήταν, πάντα, σχεδόν ακαδημαϊκά. Απέδιδε με απόλυτη πιστότητα τα πρόσωπα, χωρίς να τα ωραιοποιεί ποτέ και χωρίς να εκφράζεται με το μανιερίστικο εξπρεσιονισμό των θρησκευτικών συνθέσεών του.
10. Το εργαστήριό του στην Ισπανία, έσφυζε από ζωή, γεμάτο μαθητευόμενους, καλλιτέχνες και βοηθούς. Η εικόνα του μοναχικού καλλιτέχνη που δουλεύει υπακούοντας μόνο την έμπνευσή του, είναι πολύ μεταγενέστερος μύθος.

Δεν ξέρω αν ο σκηνοθέτης, πέρα απΆ την ιστορική αλήθεια, κατάφερε το σκοπό του: να μας κάνει, σαν Έλληνες, να νιώσουμε καλύτερα! Θυμάμαι, όμως, τις αντιδράσεις για τις ταινίες «Τροία», «Ηρακλής», και «Οι τριακόσιοι», ακριβώς για τις προσβλητικές ιστορικές ανακρίβειες των αμερικανών εις βάρος μας. Μήπως, τελικά, η ταινία φτιάχτηκε για ένα αδαές κοινό, με έλλειψη εικαστικής παιδείας; Μήπως, η διαφήμιση έχει πια αντικαταστήσει την κριτική μας ικανότητα;
Αλλά, ακόμα και σκηνοθετικές ανακρίβειες είδαμε. Όπως τη Δήμητρα Ματσούκα να μην έχει γεράσει καθόλου μετά από 17 χρόνια μοναστικής ζωής, τον El Greco να συζητά ιδιαιτέρως με τον αδερφό του σε «σπαστά» αγγλικά, κι άλλα πολλά και αστεία, που σίγουρα διαπιστώσατε και μόνοι σας.

Ποιος ήταν όμως, αυτός ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο επικαλούμενος και El Greco, όχι μόνο για την καταγωγή του αλλά κυρίως για την υψηλή ποιότητα της τέχνης του; Ήταν Έλληνας, Ιταλός ή Ισπανός;
Έζησε 35 χρόνια στο Τολέδο, 10 χρόνια στην Ιταλία και 26 στην Κρήτη. Κι οι τρεις χώρες τον διεκδικούν, τον θέλουν δικό τους. Κι αυτό συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, που αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για το όνομα και το έργο του, όταν οι μοντέρνοι ζωγράφοι των αρχών του 20ου αι. ανακάλυψαν σΆ αυτόν τις δικές τους εικαστικές αρχές: την απαξίωση του σχεδίου και των μαθηματικών ως αισθητική αντίληψη (π.χ. η ευκλείδειος προοπτική), την αυταξία του χρώματος, την έκφραση της πινελιάς, το πλάσιμο του φωτός.

Οι Έλληνες ιστορικοί, τον ήθελαν επηρεασμένο από τη βυζαντινή εικονογραφία, οι Ιταλοί από την ιταλική αναγέννηση και το μανιερισμό, οι Ισπανοί από τον ισπανικό νεοπλατωνισμό και μυστικισμό. Ευτυχώς για όλους, αυτή η ιδιοφυία της τέχνης τα χώρεσε όλα μαζί, τα πάντρεψε δημιουργικά και τα εξέφρασε μΆ έναν τρόπο μοναδικό: το απαράμιλλο ύφος του El Greco.
ΑπΆ την Ελλάδα πήρε κυρίως την πεποίθηση ότι δε χρειάζεται να ζωγραφίζουμε την πραγματικότητα όπως είναι. Το ζητούμενο είναι να αποδώσουμε «εκείνο που τη συνέχει», τη μυστική πηγή των όντων, το αιώνιο φως. Έτσι, εύκολα έδεσε και με τον ιταλικό μανιερισμό, δηλαδή την αφαίρεση του βάρους και του όγκου προς χάριν της πνευματικότητας. Το ίδιο έγινε και με τον ισπανικό μυστικισμό, που πρέσβευε ότι η αλήθεια αποκαλύπτεται οραματικά σΆ όποιον έχει έφεση σΆ αυτήν.

Κι αυτό, ακριβώς, είναι το μεγαλείο ενός Έλληνα της διασποράς, όπως ήταν ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, o El Greco.

Υ.Γ. Τουλάχιστον, η ταινία ήταν η αφορμή για πολλούς από μας που την είδαμε, να ενδιαφερθούμε πραγματικά για τη ζωή και το έργο του ζωγράφου, διαβάζοντας και συζητώντας. Ουδέν κακόν αμιγές καλού!

ΧΑΡΑ ΣΑΪΤΗ
Εικαστικός και θεωρητικός τέχνης

ribbon

Summer Dream

Summer Dream

Τα πολυτελή στούντιο και μεζονέτες μας βρίσκονται κοντά στην πόλη, σε ήσυχο σημείο, στην καρδιά του ελαιώνα...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ribbon

Villes Odysseas

Villes Odysseas

The "Villes Odysseas" complex has 6 villas and it is very close to cosmopolitan Nidri...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ribbon

Summer Dream

Summer Dream

Τα πολυτελή στούντιο και μεζονέτες μας βρίσκονται κοντά στην πόλη, σε ήσυχο σημείο, στην καρδιά του ελαιώνα...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ribbon

View of Ionio

Rania Studios

Χτισμένα μέσα σε 3500τ.μ. σε μια ήσυχη και καταπράσινη περιοχή...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

top