26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙOΥ 1904 - 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙOΥ 2004: 100 ΧΡOΝΙΑ ΑΠO ΤO ΘΑΝΑΤO ΤOΥ ΛΕΥΚΑΔΙOΥ ΧΕΡΝ
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: Πολιτιστικά
- Panvagil
- Πέμπτη, 23 Σεπτεμβρίου 2004 23:21
- Εμφανίσεις: 793
Ο Λευκάδιος Χερν γεννήθηκε στην πόλη της Λευκάδας στις 27 Ιουνίου του 1850. Μητέρα του ήταν η Ρόζα Κασσιμάτη από τα Κύθηρα και πατέρας του ο Τσάρλς Χέρν, Ιρλανδοαγγλικής καταγωγής, στρατιωτικός γιατρός στο Βρετανικό στρατό που κατείχε τότε τα Επτάνησα. Βαπτίστηκε στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στις 8 Ιουλίου του 1850 με δύο ονόματα, Πάτρικ και Λευκάδιος, διατήρησε όμως όταν έγινε συγγραφέας το δεύτερο, για να υποδηλώνει την ελληνική του καταγωγή. Στις 17 Αυγούστου η οικογένεια Χέρν δέχεται το πρώτο χτύπημα της μοίρας αφού ο μόλις 13 μηνών πρωτότοκος γιος τους Γεώργιος – Ρομβέρτος πεθαίνει βυθίζοντας στην θλίψη τους γονείς του. Ο Λευκάδιος περνά τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του με τη μητέρα του αφού ο πατέρας του έχει μετατεθεί στη Γρενάδα της Καραïβικής.
Το 1852 φεύγουν από τη Λευκάδα και πηγαίνουν να ζήσουν στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας με την οικογένεια του πατέρα του. Σύντομα όμως η μητέρα του εγκαταλείπει το σπίτι και ο πατέρας του ξαναπαντρεύεται. Τέσσερα χρόνια αργότερα οι γονείς του χωρίζουν και την ανατροφή του Λευκάδιου αναλαμβάνει η αυστηρή καθολική θεία του Mrs Brenane. Στα δεκαέξι του χρόνια χάνει από ατύχημα την όρασή του από το ένα μάτι και λίγο αργότερα πεθαίνει ο πατέρας του από ελονοσία. Η Ελληνίδα μητέρα του Ρόζα Κασσιμάτη θα πεθάνει αρκετά αργότερα, το 1882 στο Νοσοκομείο Ψυχικών Παθήσεων στην Κέρκυρα χωρίς να δει ξανά το μικρό Λευκάδιο.
Περνά δύσκολα παιδικά χρόνια, εσωτερικός σε σχολεία της Αγγλίας και της Γαλλίας. Σε ηλικία όμως δεκαεννιά χρονών, ο Χερν παίρνει την πιο μεγάλη απόφαση της ζωής του και ξεκινά αναζητώντας καλύτερη τύχη αρχικά στο Λονδίνο αρχικά και αργότερα στην Αμερική. Πάμφτωχος και συχνά άνεργος, στην Νέα Υόρκη, ύστερα στο Σινσινάτι εργάζεται ως δημοσιογράφος σε διάφορες αμερικανικές εφημερίδες. Παράλληλα δημοσιεύει και μεταφράσεις από τα γαλλικά.
Σύντομα τα έργα του γίνονται γνωστά και οι θαυμαστές του πληθαίνουν μα ο ίδιος ο Χερν δε συμβιβάζεται στον αμερικανικό τρόπο ζωής, δε νιώθει άνετος στο περιβάλλον του. Από το 1877 μέχρι το 1888 μένει στη Νέα Ορλεάνη και εργάζεται στην εφημερίδα Times Democrat. Τα θέματα του αυτή την περίοδο είναι σχετικά με την ιστορία των Κρεολών (Creole) της περιοχής της νέας Ορλεάνης, της τοπικής κουζίνας των τοπικών εθίμων και παραδόσεων. Ταυτόχρονα άρθρα του δημοσιεύονται στα μεγάλης κυκλοφορίας έντυπα Harper's Weekly και Scribner's Magazine. Το πιο γνωστό βιβλίο που έγινε ευρύτερα γνωστό στην περιοχή της Λουϊζιάνα έχει τίτλο Gombo Zhebes (1885). Τα ταξίδια του γίνονται όλο και πιο συχνά εξερευνώντας τόπους και πολιτισμούς. Το τέλος της δεκαετίας του 1880 τον βρίσκει στο νησί της Μαρτινίκας όπου μένει περίπου δύο χρόνια. Αποτέλεσμα της δημιουργικής παραμονής του στο εξωτικό νησί είναι δύο βιβλία του με τίτλο Two Years in the French West Indies και Youma, The Story of a West-Indian Slave (1890). Στο τελευταίο βιβλίο διακρίνουμε το αντιρατσιστικό του πνεύμα τη συμπαράσταση του στους αγώνες για την απελευθέρωση των μαύρων δούλων σκλάβων της Αμερικής.
Στα πλαίσια του επαγγέλματός του το 1890 φεύγει ως ανταποκριτής του εκδοτικού οίκου Χάρπερς στην Ιαπωνία, όπου και αποφασίζει να παραμείνει. Αφιερώνει τα υπόλοιπα δεκατέσσερα χρόνια της ζωής του στη βαθύτερη γνωριμία με τον πολιτισμό της Ιαπωνίας και τη μετάδοση της γνώσης αυτής στο Δυτικό κόσμο. Παντρεύεται την Σετσούκο Κοϊζούμι, απόγονο οικογένειας σαμουράϊ και αποκτά μαζί της τέσσερα παιδιά. Παίρνει το ιαπωνικό όνομα Γιάκομο Κοϊζούμι, υιοθετώντας το επώνυμο της συζύγου του. Το 1894 αρχίζει να διδάσκει στο αυτοκρατορικό πανεπιστήμιο της Ιαπωνίας Αγγλική φιλολογία και ολοκληρώνει το βιβλίο του Glimpses of an unfamiliar Japan, (Ματιές στην άγνωστη Ιαπωνία). Το 1895 αποκτά την ιαπωνική υπηκοότητα. Αν και έμαθε σχετικά καλά την ιαπωνική γλώσσα, συνέχισε να γράφει στα αγγλικά. Ήταν ένας ταξιδιώτης - παρατηρητής της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου, μελετητής της ιαπωνικής αισθητικής και λαϊκής λογοτεχνίας και ερευνητής - αναλυτής της ιαπωνικής κοινωνίας. Τα πιο διάσημα έργα του στην Ιαπωνία ήταν τα: Exotics and Retrospective (1898), In Ghostly Japan (1899), Shadowings (1900), A Japanese Miscellany (1901), Kwaidan (1904). An Attempt at Interpretation (1904).
Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου "Λευκάδιος Χέρν: Κείμενα από την Ιαπωνία", εισαγωγή και μετάφραση του Λευκαδίτη Σωτήρη Χαλικιά (εκδόσεις Ίνδικτος, 1997) αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Στα βιβλία του Λευκάδιου Χέρν - που θεωρούνται ακόμη και σήμερα η πιο ενδιαφέρουσα προσέγγιση της Ιαπωνικής κοινωνίας από ένα δυτικό συγγραφέα ή όπως χαρακτηριστικά έγραφε ο Στέφαν Τσβάιχ: "κάτι τελείως μοναδικό στον κόσμο της Τέχνης, τα έργα ενός Δυτικού γραμμένα από άνθρωπο της Ανατολής" - θα περιγράψει με αγάπη και ταπεινότητα τον πολιτισμό αυτής της χώρας, τις παραδόσεις και τις αξίες της»
Ο ίδιος γράφει στον πρόλογο του ο δίτομου βιβλίου του «Ματιές στην άγνωστη Ιαπωνία»: «Αλλά το σπάνιο χάρισμα της Ιαπωνικής ζωής, τόσο διαφορετικό από εκείνο όλων των άλλων χωρών, δεν πρόκειται να το βρείτε πουθενά στους ευρωπαϊκούς κύκλους. Το συναντάς μόνο ανάμεσα στους απλούς ανθρώπους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τις εθνικές χάρες και που προσπαθούν να τις διαφυλάξουν τηρώντας υπέροχα πανάρχαια έθιμα, ή τις φιγούρες της Βουδιστικής θρησκείας η των σιντοϊστικών ναών ή ακόμα φορώντας τα ποικιλόχρωμα παραδοσιακά τους ενδύματα... Είναι ένας τρόπος ζωής τον οποίο ο ξένος παρατηρητής δεν μπορεί να αντιληφθεί αν δεν δείξει πραγματική επιθυμία να εισέλθει σ' αυτόν. Σ’ έναν τρόπο ζωής που τον εξαναγκάζει μερικές φορές να αμφισβητήσει αν η πολύ καυχημένη πορεία της δυτικής μας προόδου βρίσκεται στην κατεύθυνση της ανάπτυξης ηθικών αρχών.»
Ο Χέρν διακρίνεται για τον κομψό και γλαφυρό τρόπο γραφής για την αχαλίνωτη και ταυτόχρονα δημιουργική του φαντασία. Θεωρεί τον δυτικό τρόπο ζωής μια φυλακή που πνίγει τα ιδανικά μέσα στη ανυπόφορη πεζότητά της, γι’ αυτό επιζητεί τη φυγή από την πραγματικότητα σε αναζήτηση του ιδανικού σε άλλους κόσμους, στα ταξίδια, στην αμεσότητα της επαφής με τη φύση. Είναι ένας αληθινός «πολίτης του κόσμου» προτιμώντας θέματα που προσεγγίζουν ένα τρόπο ζωής στον οποίο κυριαρχεί η αναζήτηση της χαράς στα ταξίδια, στη γνωριμία με ξένους ανθρώπους και στην εμπειρία ασυνήθιστων καταστάσεων και πρωτόγνωρων συναισθημάτων. Για το Λευκάδιο Χέρν κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και η ύπαρξη του διαδραματίζει ένα ξεχωριστό ρόλο στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Τα συναισθήματα των ανθρώπων προβάλλουν μέσα από τις εικόνες που περιγράφει, τα λόγια τους κρύβουν την ιαπωνική μινιμαλιστική σοφία.
Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα βιβλία του που βασίζονται σε θρύλους, στα λαϊκά παραμύθια και τις ιαπωνικές παραδόσεις, όπου κυριαρχούν οι δεισιδαιμονίες και το υπερφυσικό στοιχείο οι ιστορίες του φαντασμάτων θεωρούνται από τα πιο επιτυχημένα κείμενά του. Οι ήρωές τους προέρχονται από το χώρο του φανταστικού και του παράδοξου: ιστορίες για τον ξυλοκόπο που ήπιε πολύ από το νερό της νιότης, το παράξενο πλάσμα που λεγόταν Σαμεμπίτο και τα δάκρυά του γίνονταν πετράδια, τον καλό ψαρά Ουρασίμα που αγάπησε την κόρη του Θεού της Θάλασσας, την αστεία γριά που έφτιαχνε κουλουράκια κι έπεσε μέσα στη γη, τον ιερέα Κόγκι που έβλεπε ψάρια στα όνειρά του και τα ζωγράφιζε, το αγόρι που ζωγράφιζε γάτες.
Ανασυνθέτει τους θρύλους και τα λαϊκά παραμύθια της Ιαπωνίας βρίσκοντας κοινές ρίζες με την αρχαιοελληνική παράδοση. Ο Λευκάδιος δέχεται ουσιαστικά ότι, στην απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής, η ελληνική και η ιαπωνική τέχνη συμπίπτουν σε μια κοινή αισθητική αντίληψη που είναι η άρνηση της εξατομίκευσης.
«Καλλιτέχνες ενός μοναδικού πολιτισμού – οι Έλληνες - μπόρεσαν να επιτελέσουν αυτό το θαύμα: ν’ αποσπάσουν το ιδανικό της ομορφιάς της φυλής τους από τις δικές τους ψυχές και να σταθεροποιήσουν το ρευστό του περίγραμμα στο κόσμημα και την πέτρα...»
Ο Λευκάδιος Χερν πέθανε στη Σιντσούκο στο Τόκιο (Shinjuku) στις 26 Σεπτεμβρίου του 1904 σε ηλικία 54 χρόνων, και κηδεύτηκε σύμφωνα με την επιθυμία του με το βουδιστικό τελετουργικό. Πολυγράφος, (το έργο του υπολογίζεται σε 4.000 έντυπες σελίδες), ωστόσο ένα μέρος του έργου του παραμένει δημοσιευμένο μόνο στα έντυπα της εποχής, εν μέρει και αθησαύριστο. Οι Ιάπωνες τον κατατάσσουν στους εθνικούς τους συγγραφείς.
Στη Λευκάδα, η προτομή του Λευκάδιου Χερν βρίσκεται από το 1985 στο πάρκο των ποιητών - δίπλα στον Α. Βαλαωρίτη και τον Α. Σικελιανό (. Ο δρόμος στο σπίτι όπου γεννήθηκε στο κέντρο της πόλης έχει το όνομά του (στα ελληνικά και ιαπωνικά). Το 1989 έγινε τελετή αδερφοποίησης στη Shinzuku, το 1992 αποστολή από τη Shinjuku συμμετείχε στο φολκλορικό φεστιβάλ της Λευκάδας και το 1993 αποστολή από τη Λευκάδα συμμετείχε στην τελετή για τη μνήμη του Λευκάδιου Χέρν στην Ιαπωνία.
Βιβλία του Λευκάδιου Χερν στα ελληνικά:
ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ, μεταφρ. Χαλικιάς Σωτήρης, Ινδικτος, 1999.
Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΩΝ, μετάφρ. Καλαμαντής Γιώργος Κ., Κέδρος, 1998.
ΙΑΠΩΝΙΚΟΙ ΘΡΥΛΟΙ, μεταφρ. Νικητοπούλου Μαριάννα.
ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ, Χαλικιάς Σωτήρης, Ίνδικτος, 1997.
ΟΛΕΘΡΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ, Gutenberg, 1991,
ΤΟ ΑΓΟΡΙ ΠΟΥ ΖΩΓΡΑΦΙΖΕ ΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ, μετάφρ. Βουκελάτου Δώρα, Εστία, 2000,
Βιβλία για το Λευκάδιο Χερν:
Ο ΑΛΛΟΣ ΛΕΥΚΑΔΙΟΣ ΧΕΡΝ, Κλαίρη Παπασταύρου, Παπαζήση, Αθήνα, 2002.
Bisland, Elizabeth The Life and Letters of Lafcadio Hearn Boston, MA: Houghton Mifflin Company. 1906
Sean G. Ronan and Toki Koizumi LAFCADIO HEARN (KOIZUMI YAKUMO) -HIS LIFE, WORK AND IRISH BACKGROUND
Stevenson, Elizabeth. Lafcadio Hearn. NY: Macmillan, 1961.
ΘΩΜΑΣ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗΣ
Από την εφημερίδα "Τα Νέα της Λευκάδας".







