- Λεπτομέρειες
-
Κατηγορία: Πολιτιστικά
-
Panvagil
-
Πέμπτη, 07 Οκτωβρίου 2004 10:36
-
Εμφανίσεις: 677

Η 26η Σύνοδος της Ουνέσκο καθιέρωσε την 5η Οκτωβρίου ως «Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικού» με στόχο να προβάλει σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου τη σημασία του έργου που επιτελούν οι εκπαιδευτικοί για την ανάπτυξη των σύγχρονων κοινωνιών, για την ατομική και συλλογική πρόοδο και ευημερία. Η απόφαση αυτή έχει ουσιαστικά διπλό νόημα. Από τη μια τονίζει τη σημασία του εκπαιδευτικού ως σκαπανέα της παιδείας και αναγνωρίζει σ’ αυτόν τον τεράστιο ρόλο που διαδραματίζει στην παιδευτική διαδικασία, ενώ από την άλλη επισημαίνει ένα είδος συρρίκνωσης του κύρους του εκπαιδευτικού από το κοινωνικό σύνολο. Έτσι, με την καθιέρωση της Ημέρας αυτής γίνεται μια προσπάθεια να τονιστεί προς όλες τις κατευθύνσεις ο σημαντικός και πολυδιάστατος ρόλος του εκπαιδευτικού σ’ όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης αλλά και η προσφορά του ευρύτερα στην κοινωνία.

Ο όρος «εκπαιδευτικός» αναφέρεται σε μια επαγγελματική κατηγορία ατόμων που έχει κύριο καθήκον τη διδασκαλία και την αγωγή των παιδιών και των νέων. Με αυτή την έννοια ο όρος αυτός αναφέρεται σε όλα τα άτομα που διδάσκουν σε οποιαδήποτε τάξη ή βαθμίδα της εκπαίδευσης. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι ο εκπαιδευτικός είναι «λειτουργός» και ότι το επάγγελμά του είναι κατεξοχήν λειτούργημα. Αρκετοί έχουν την άποψη ότι είναι ένας απλός επαγγελματίας που πληρώνεται για τις ειδικές γνώσεις που κατέχει και τις υπηρεσίες που προσφέρει, όπως ο γιατρός και ο δικηγόρος. Άλλοι μάλιστα τον υποβιβάζουν ακόμα περισσότερο, θεωρώντας τον απλό μεταδότη γνώσεων. Όλοι όμως αναγνωρίζουν ότι το έργο του είναι πολυσύνθετο και ιδιαίτερα απαιτητικό. Αυτό οφείλεται στις αυξημένες προσδοκίες της σύγχρονης κοινωνίας από την εκπαίδευση και τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι καλούνται να προετοιμάσουν τα σημερινά παιδιά για να μπορέσουν να ζήσουν με επιτυχία σε έναν ανήσυχο και διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Ο πρωταγωνιστικός και νευραλγικός ρόλος που υποδύθηκε ανά τους αιώνες ο δάσκαλος στο πέρασμα των καιρών και των εποχών παραμένει, μόνο που σήμερα, ειδικά στις μέρες μας, παρουσιάζεται πολλαπλώς διευρυμένος, εφόσον υπαγορεύεται από το αυξημένο χρέος των αναγκών και των επιτακτικών αιτημάτων.

H κοινωνία μεταβάλλεται και μαζί με αυτήν και το σχολείο. Oι μεταβολές αυτές αναγκαστικά αντανακλώνται και στο ρόλο του εκπαιδευτικού. Oι αλλαγές που διαδραματίζονται γύρω μας απαιτούν έναν εκπαιδευτικό ευέλικτο και προσαρμοστικό. H συνεχής αύξηση της γνώσης και η ταχύτητα διακίνησης των πληροφοριών, απαιτούν διαρκή ενημέρωση και επιμόρφωση. Tα προσωπικά χαρακτηριστικά και ενδιαφέροντα του δασκάλου σε συνδυασμό με τις αντιλήψεις και τα πιστεύω του επηρεάζουν το βαθμό ελέγχου που θα ασκήσει στο σχολείο, στην τάξη και στον ίδιο το μαθητή. Συνάμα, οι στάσεις του εκπαιδευτικού απέναντι στη δουλειά του (ικανοποίηση, επιθυμία για βελτίωση του επαγγέλματος κ.ά.) επηρεάζουν σημαντικά την επιθυμία του να επιμορφωθεί και να δοκιμάσει νέους τρόπους οργάνωσης και διοίκησης.

Η πορεία της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάπτυξη της τεχνολογίας, άλλαξε ριζικά τα δεδομένα που απαιτούν ένα ευέλικτο εκπαιδευτικό σύστημα που θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε ανάγκες της κοινωνίας. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού αλλάζει και ενώ μέχρι σήμερα ο ίδιος κατέφευγε στο παραδοσιακό μοντέλο δασκάλου που του ήταν οικείο, αντιλαμβάνεται ότι αυτό δεν επαρκεί στη σημερινή κοινωνία αφού η διαδικασία της μάθησης είναι συνεχής και διαρκεί όλη μας τη ζωή. Ο ίδιος οφείλει επίσης να διαθέτει παιδαγωγική ευαισθησία και να χαράζει στρατηγικές διδασκαλίας στο επίπεδο της σχολικής μονάδας. Ο σημερινός εκπαιδευτικός, αντίθετα από το παρελθόν, δε διαθέτει τα μορφωτικά πρωτεία αλλά κινείται σε ένα χώρο όπου και άλλοι παράγοντες παράγουν εκπαίδευση. Δεν είναι σε θέση να αγνοήσει αυτή τη νέα πραγματικότητα, ούτε να αντιπαρατεθεί με ολόκληρο τον κόσμο προκειμένου να διατηρήσει ένα κεκτημένο παιδαγωγικής αυτάρκειας που εκ των πραγμάτων πλέον δε διαθέτει. Είναι υποχρεωμένος αν θέλει να διατηρήσει λόγο στην εκπαίδευση να κινηθεί στο νέο αυτό πλαίσιο θεωρώντας πως όλοι οι καινούριοι αυτοί μορφωτικοί παράγοντες είναι συνεργάτες του.

Η εγκαθίδρυση μιας σχέσης «παιδαγωγικής αγάπης», μιας σχέσης επικοινωνίας στηριγμένης στο σεβασμό της ιδιαίτερης οντότητας του παιδιού θα πρέπει να είναι το πρώτιστο καθήκον του. Μόνο τότε μπορεί να εμπιστευτεί το παιδί στο δάσκαλο τις αδυναμίες του και μόνο τότε ο δάσκαλος μπορεί πραγματικά να το βοηθήσει να τις ξεπεράσει. Ταυτόχρονα είναι αυτός που θα πρέπει να καταβάλει κάθε προσπάθεια να δοθούν σε όλους ίσες ευκαιρίες βοηθώντας εξατομικευμένα και σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες του το κάθε παιδί. Ο ρόλος του σύγχρονου δασκάλου είναι συμβουλευτικός, βοηθητικός, καθοδηγητικός, δημιουργικός, συνεργατικός και αντιαυταρχικός . Ενθαρρύνει τα παιδιά να ενισχύσουν την αυτοαντίληψη και αυτοεκτίμηση τους και καλλιεργεί την παρώθηση. Στα πλαίσια του συνεργατικού σχολείου δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον για την προώθηση της δημιουργικότητας, της φαντασίας, της κριτικής σκέψης των μαθητών, της καλλιέργειας της γλωσσικής ικανότητάς τους, δηλαδή της ικανότητας να διατυπώνουν τη σκέψη τους με ακρίβεια στο γραπτό και προφορικό λόγο.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού μπορεί να αναβαθμιστεί στη μαθησιακή διαδικασία αν ο ίδιος δεν αποτελεί μόνο φορέα μετάδοσης πληροφοριών, αλλά κίνητρο ενεργοποίησης του μαθητή σε όλους τους τομείς της μάθησης αποβλέποντας στη διαπλοκή των επιστημών, στη συσχέτιση των διαφορετικών μαθησιακών αντικειμένων με την καθημερινή ζωή και στην ανάπτυξη της πολιτιστικής και κοινωνικής παιδείας. Οι εκπαιδευτικοί μέσω θετικών προσδοκιών μπορούν να «προβλέψουν» και να «διαμορφώσουν» μαθητές δημιουργικούς και ευτυχισμένους. Τέσσερις είναι οι πυλώνες της μάθησης για τον 21ο αιώνα σύμφωνα με τη διάσημη αναφορά της UNECSO με τίτλο «Learning: The Treasure Within». Συνοπτικά είναι οι εξής:

Μαθαίνω για να ξέρω, μαθαίνω για να πράττω, μαθαίνω για να ζω μαζί με τους άλλους και μαθαίνω να υπάρχω.

Learning to know, learning to do, learning to live together and learning to be.
Για να πραγματοποιηθούν, όμως όλα αυτά, θα πρέπει ο κύριος μοχλός, ο εκπαιδευτικός, να βοηθηθεί, να του δοθούν κίνητρα που θα του επιτρέψουν να επιτελέσει το σημαντικό έργο του. Ας ενεργοποιηθεί η Πολιτεία και ας επενδύσει στην επιμόρφωση, την αξιοποίηση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού που υπάρχει στην εκπαίδευση.
Το σχολείο έτσι όπως λειτουργεί σήμερα έχει μονοπολιτισμικό προσανατολισμό .Το παιδί που μεγαλώνει μέσα σένα τέτοιο σχολείο δεν μπορούν να αναπτύξει κριτική σκέψη, να εμβαθύνει σε άλλους πολιτισμούς και να σεβαστεί ανθρώπους που έχουν διαφορετικές συνήθειες, θρησκείες, ενδυμασίες, πολιτισμούς γιατί έχει μάθει να κοιτά τον κόσμο μέσα από τη στενή προοπτική της δικής του κουλτούρας. Αντίθετα ο σύγχρονος δάσκαλος υιοθετώντας τις αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης μπορεί να καλλιεργήσει στο παιδί:
• Βασικές ανθρώπινες ικανότητες κριτικής σκέψης, φαντασίας, αυτοκριτικής, αυτόνομης κρίσης. Με την καλλιέργεια αυτών των ικανοτήτων και άλλων συναφών υπάρχει προσδοκία ότι ο μαθητής κάποια μέρα θα γίνει ικανός για αυτοκαθορισμό, θα ζήσει μια ζωή απαλλαγμένη από προκατάληψη και δογματισμό και θα μπορέσει να σχεδιάζει τα δικά του πρότυπα ζωής.
• Διανοητικές, ηθικές αρετές όπως αγάπη για την αλήθεια, ανοιχτή διάθεση στον κόσμο, αντικειμενικότητα, υγιή σκεπτικισμό για κάθε απαίτηση στην κατηγορηματικότητα και σεβασμό και ενδιαφέρον για τους άλλους.
• Εξοικείωση με τα σπουδαία διανοητικά, ηθικά, επιστημονικά και άλλα επιτεύγματα των ανθρώπων όχι μόνο της δικής του κοινότητας αλλά και άλλων ανθρώπινων πολιτισμών .
• Το σχολείο του 21ου αιώνα οφείλει να έχει το ανοιχτή επικοινωνία με την παγκόσμια εκπαίδευση. Αναμφισβήτητα, χρειάζονται οι εκπαιδευτικοί χωρίς σύνορα, οι σεμνοί, οραματιστές, που θα θραύσουν κάθε είδους στεγανά και θα φτιάξουν μια εκπαίδευση σε ένα σχολείο συνεργατικό, που θα ετοιμάζουν τον ελεύθερο δάσκαλο, τον ελεύθερο δημιουργικό μαθητή, με τη συμμετοχή του σε ουσιαστικές δραστηριότητες και που όλοι μαζί, δάσκαλοι και μαθητές, θα μπορούν να κτίσουν, να δημιουργήσουν το μέλλον του κόσμου.
ΘΩΜΑΣ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗΣ
Από την εφημερίδα "Τα Νέα της Λευκάδας".